Cóż… tagowanie nie jest ani trudne ani czasochłonne, wystarczy tylko znać skuteczną technikę i wiedzieć czym właściwie są tagi…

UAKTUALNIENIE: przeczytaj jak w najprostszy sposób otagować muzykę.

Zanim przejdziemy do konkretów, muszę – słowem wstępu – przedstawić parę ogólników, czyli…

Rodzaje tagów

W przypadku plików WMA, Ogg Vorbis, MP4/AAC, Musepack, FLAC, APE etc. sprawa jest prosta. Każdy z tych formatów ma jeden, ściśle określony rodzaj tagów. Więc właściwie nie ma o czym mówić, nie warto nawet podawać ich nazw bo i tak nie są do niczego potrzebne…

W przypadku plików MP3 zaś, sprawa wygląda nieco inaczej. Takowoż reszta opisu “rodzajów tagów” dotyczyć będzie jedynie plików MP3.

W plikach MP3 można znaleźć trzy rodzaje tagów: ID3v1, ID3v2 oraz APEv2. Czym się one różnią?

ID3v1 oraz ID3v1.1

Jest podstawowy rodzaj tagów, jeśli jakiś odtwarzacz przenośny obsługuje tagi w plikach MP3, to na 100% jest to co najmniej wersja ID3v1. Tagi w wersji ID3v1 są z jednej strony “kompatybilne ze wszystkim co wyświetla tagi”, z drugiej zaś mają szereg ograniczeń:

• w wersji ID3v1 można do nich wpisać jedynie: wykonawcę, album, tytuł, rok wydania, komentarz i gatunek wybierany z listy (do tego każde pole ma ograniczenie ilości możliwych do wpisania znaków)
• w wersji ID3v1.1 do powyższego dochodzi dwucyfrowy numer utworu na płycie
• brak polskich znaków (tak właściwie to brak jakichkolwiek znaków poza a-z, A-Z, cyframi, przecinkiem, kropką i minusem… co prawda można “te inne” znaki wpisać, ale i tak w większości przypadków się nie wyświetlą lub wyświetlą jako krzaczki)
• brak możliwości dodania okładki

ID3v2

Bardziej zaawansowana wersja tagów, obsługiwana jednak jedynie przez część odtwarzaczy przenośnych. Brak tu ograniczeń wersji poprzedniej, czyli:

• można wstawić dowolną ilość pól o dowolnej długości (np. poza wymienionymi wyżej podstawowymi, można także dodać inne pola jak np.: “wersja utworu”, “kompozytor”, “aranżacja” etc.)
• dzięki kodowaniu UTF-8 i UTF-16 (w zależności od konkretnej wersji) tekst może być w dowolnym języku świata
• można dodawać okładki i inne “pola niestandardowe”

APEv2

Wersja ta ma właściwie tą samą funkcjonalność co ID3v2 z jednym wyjątkiem – żadnen odtwarzacz przenośny nie rozpoznaje tagów APEv2 (nawet Rockbox). Więc – z punktu widzenia “przenośnej muzyki” – są zupełnie bezużyteczne i nie warto się nimi dalej zajmować.

Ile tagów w jednym pliku?

Jak już uprzednio wspomniałem, w plikach WMA, Ogg Vorbis, MP4/AAC, Musepack, FLAC, APE etc. istnieje jedna, konkretna wersta tagów. Każdy program/odtwarzacz radzi sobie z tagami w tych plikach bez jakiejkolwiek ingerencji użytkownika.

Zaś tagi w plikach MP3 można ze sobą łączyć bądź nie.

Dla przykładu plik MP3 może zawierać jedynie tagi ID3v1, bądź tylko ID3v2. Ale również – dla pełnej kompatybilności – może posiadać jednocześnie tagi w wersji ID3v2 oraz ID3v1. Wtedy odtwarzacz sam wybierze najlepszą wersję, jaką jest w stanie wyświetlić. Np. wszystkie nowe odtwarzacze wybiorą automatycznie ID3v2, a większość starych wyświetli ID3v1 (ignorując ID3v2 jako coś, czego nie są w stanie zinterpretować).

Wersja ID3v1 jest oczywiście przygotowywana automatycznie w czasie tagowania, więc nie wymaga dodatkowego nakładu pracy. Dodanie obu wersji tagów naraz (czyli ID3v2+ID3v1) uprości sprawę w przypadku, kiedy zdarzy się iż ktoś będzie miał stary odtwarzacz.

Osobiście nie widzę potrzeby dodawania do plików MP3 tagów w wersji ID3v1. Jakkolwiek wynika to raczej z zamiłowania do porządku (po co na siłę trzymać bezużyteczne tagi, skoro wszystkie nowe odtwarzacze radzą sobie znakomicie z wersją ID3v2 całkowice ignorując wersję ID3v1) niż z jakiegoś typu przeciwwskazań natury technicznej (tagi ID3v1 będące w plikach razem z tagami ID3v2 “nie przeszkadzają” w niczym).

Konkrety, czyli właściwie tagowanie

Na koniec opiszę prosty sposób otagowania i ponazywania plików. Załóżmy że dopiero co zripowaliśmy płytę CD i mamy pliki: Utwór01.mp3, Utwór02.mp3 i tak dalej lub dowolną źle/brzydko otagowaną płytę (oczywiście format może być dowolny, nie tylko MP3).

Muzykę można otagować przy pomocy foobara2000. Instalator wersji 0.8.3 (dla której przeznaczony jest poniższy opis) znaleźć można tutaj.

1. Instalujemy foobara2000 (jeśli ktoś jeszcze go nie ma). W instalatorze wybieramy instalację w wersji “full”.
2. Uruchamiamy foobara2000.
3. Dla plików MP3 musimy (jednorazowo) określić jakie tagi mają się znaleźć w plikach:
   • menu: foobar2000 -> preferences,
   • kolejno na drzewku po lewej szukamy: playback -> input -> standard inputs,
   • na liście po prawej wybieramy (w zależności od potrzeby): “ID3v2″ lub “ID3v2 and ID3v1″,
   • jeśli mamy wtyczkę Otachana, to samo robimy w: playback -> input -> MP3 decoder.
4. Dodajemy na playlistę pliki do otagowania. Jeśli jest to konieczne, układamy pliki w odpowiedniej kolejności (od pierwszego do ostatniego).
5. Zaznaczamy pliki należące do danego albumu, klikamy na nich prawym przyciskiem myszy, wybieramy: masstagger -> edit tags. Ukaże się nowe okienko.
6. Jeśli w plikach są już jakieś tagi, które chcemy wyczyścić, to klikamy na “add” i z listy wybieramy “remove all fields”.
7. Dodajemy podstawowe dane: wykonawcę, album, gatunek, datę wydania:
   • klikamy “add”, wybieramy “set value…”, kolejno z listy wybieramy “ARTIST” i wpisujemy wykonawcę
   • klikamy “add”, wybieramy “set value…”, kolejno z listy wybieramy “ALBUM” i wpisujemy nazwę albumu
   • klikamy “add”, wybieramy “set value…”, kolejno z listy wybieramy “GENRE” i wpisujemy gatunek muzyki
   • klikamy “add”, wybieramy “set value…”, kolejno z listy wybieramy “DATE” i wpisujemy rok wydania
8. Następnie wypadało by dodać nazwy utworów. Aby nie robić tego ręcznie, klikamy “add” i wybieramy “input data (one line per track)”. Pozwoli to na dodanie do każdego z plików dowolnych danych (np.tytułu), przy czym dla każdego pliku przeznaczona jest jedna linijka tekstu.
   • znajdujemy dany album na stronie wykonawcy, w wikipedii bądź w sklepie internetowym,
   • kopiujemy listę utworów,
   • wklejamy ją do pola “input data”,
   • w polu “scheme” określamy schemat rozmieszczenia danych, znajdujących się w każdej linii, np.:
     • dla linii wyglądającej tak: “1. One Hope’s Evening”, schemat będzie wyglądał tak: “%tracknumber%. %title%” (kropka i spacja rozgraniczają numer utworu i tytuł),
     • dla linii wyglądającej tak: “1 – One Hope’s Evening”, schemat będzie wyglądał tak: “%tracknumber% – %title%” (spacja, minus i kolejna spacja rozgraniczają numer utworu i tytuł),
     • dla linii wyglądającej tak: “1. “One Hope’s Evening”", schemat będzie wyglądał tak: “%tracknumber%. “%title%”" (kropka i spacja rozgraniczają numer utworu i tytuł, poza tym cudzysłów nie zostanie dodany do samego tytułu),
   • i tak dalej… co jest ważne to jasne rozgraniczenie pól (np. kropką) oraz określenie samych pól (%tracknumber% to numer utworu, %title% to tytuł utworu, %artist% to wykonawca, %album% to nazwa albumu etc.),
   • na koniec klikamy “OK”.
9. Po raz ostatni klikamy “add” i wybieramy “auto track number” (dodaje kolejne numery utworów).
10. Na koniec klikamy “OK” i chwilę czekamy.
11. Aby szybko nadać plikom nazwę (np. “01. tytuł utworu pierwszego”):
    • zaznaczamy ponownie wszystkie utwory, klikamy prawym, wybieramy: masstagger -> move, rename or copy files,
    • z listy po lewej wybieramy schemat nazwy plików, np. “nn. title” (“01. tytuł utworu pierwszego” etc.) bądź “album / nn. title” (folder o nazwie albumu/01. tytuł utworu pierwszego” etc.),
    • klikamy “run” i chwilę czekamy.
12. Kopiujemy album na odtwarzacz.

Oczywiście nie jest to jedyny sposób na otagowanie plików. Można to zrobić innymi programami (np. MP3tag) lub wręcz zrobić to automatycznie (przez freedb czy gracenote – czyli internetowe bazy danych o płytach CD-Audio)…

… żeby przeczytać w jaki sposób automatycznie otagować pliki, kliknij tutaj.

Jeśli tak, to “jak dobrze” to brzmi. Jeśli nie, to “jak źle” to brzmi.

Nie każdy ma zawsze pod ręką nagrania czy płytę, które faktycznie się ze sobą łączą. A jeśli nawet ma, to mogą być źle zrealizowane czy źle skompresowane.

Przygotowałem więc prosty a skuteczny test – pociąłem fragment Koncertu Brandenburskiego tak, żeby dało się szybko (w pięć minut), wygodnie (wszystko jest w jednym pliku ZIP) i przyjemnie (nie ma jak dobra klasyka) sprawdzić “co i jak z tym gapless”.

Słowo wyjaśnienia co do technikaliów.

Pliki są w formacie MP3, skompresowane przez LAME-a 3.97 final (profil: insane), cięć dokonano w miejscach zero-crossing (nie ma żadnych trzasków, jakie mogą się pojawić w momencie cięcia w miejscach przypadkowych).

Pliki te są poprawnie otagowane, mają też odpowienie nazwy – można ich więc używać zarówno z odtwarzaczami, w których nawigacja odbywa się “po folderach” jak i “po tagach”.

W czasie słuchania stanie sie jasne, czy istnieje trzask/cisza między poszczególnymi fragmentami, czy też nie. A jeśli tak, to jak to brzmi.

Testowy fragment utworu pochodzi z Koncertów Brandenburskich, nagranych pod batutą Marka Štryncla, udostępnionych do pobrania (w formacie MP3 i FLAC) pod adresem:

http://www.rozhlas.cz/d-dur/download_eng

A teraz konkret, czyli test sam w sobie:

Gapless Test [12.3MB]