Czego tu nie ma…

Zawartość pudełka

COWON przyzwyczaja nas, iż odtwarzacze znajdują się w nieproporcjonalnie dużych pudełkach. Tak też jest tym razem – pudełko jest tak duże, że ledwo zmieściłem je do pojemnego plecaka…

W jednej – przeźroczystej – części pudełka znajduje się sam odtwarzacz, w drugiej zaś – z białego kartonu – dodatki.

Wśród dodatków znajdują się:

• skrócona instrukcja (po angielsku),
• jakieś papierki,
• płyta CD z COWON MEDIA CENTER (cokolwiek to jest),
• zasilacz,
• pilot z baterią,
• słuchawki (takie typowe słuchawki iAUDIO) z gąbkami,
• zwykły kabel USB,
• wielofunkcyjny kabel TV,
• mała smyczka (bardziej opaska na nadgarstek).

W zestawie za taką cenę brakuje mi co najmniej szmacianego woreczka na odtwarzacz (nawet takiego jak dodawany do Boostera)… jeśli nie skórzanego futerału…

Dołączona do zestawu smyczka przydaje się do założenia na nadgarstek tak, aby nie wypuścić przez przypadek odtwarzacza z ręki.

Słuchawki – jeśli mnie pamięć nie myli – są identyczne jak dodawane do D2. Ok, grają, ale klasyfikują się do wymiany. Nie tak wyobrażałem sobie słuchawki dodawane do odtwarzacza mającego dopisek “Premium” na pudełku…

Ważnym elementem zestawu jest zasilacz. Dlaczego? Ponieważ odtwarzacza nie da się naładować ani przez USB ani przez inny zasilacz (dający mniejszy prąd). Lepiej go więc nie zgubić.

Najdziwniejszym ale i najbardziej niezwykłym elementem zestawu jest… kabel. Takiego kabla jeszcze nie widziałem – jest to hybryda koncentryka, S-Video i kabla RGB. Świadczy on o tym, iż Q5W został wręcz stworzony do podłączenia go do telewizora (nawet telewizora wysokiej jakości ze złączem RGB).

Oczywiście w takim przypadku w zestawie musi znaleźć się pilot, pozwalający na sterowanie odtwarzaczem z fotela, więc podobnie jak Booster, Q5W posiada go w zestawie. W przeciwieństwie jednak do Boostera nie da się nim dotrzeć w każdy zakątek menu, a jedynie we większą jego część. Aby to zrekompensować (a może aby nie czynić go nazbyt skomplikowanym) pilot posiada “skróty” takie jak synchronizacja napisów, rozciąganie obrazu na cały ekran czy tworzenie/wczytywanie zakładek.

Kabel USB dodawany do odtwarzacza jest zupełnie zwyczajny, nie ma problemu żeby użyć dowolnego kabla. Podłącza się go do portu mini-USB ukrytego pod klapką.

W zestawie nie ma kabla USB-Host. Jest to ogromny plus dla Q5W, ponieważ bezpośrednio do odtwarzacza można podłączyć… zwyczajny kabel USB.

Odtwarzacz sam w sobie

Q5W – jak to na klasyczne PMP przystało – jest duży i ciężki. Ciężko jest go utrzymać w ręce oglądając dwugodzinny film czy buszując w internecie. Ciężko jest też nosić go przy sobie – do kieszeni się nie mieści a w zestawie nie ma futerału troczonego do paska.

Q5W ma co prawda miejsce do przewleczenia smyczy… nie wiem jaka smycz (bądź czyja szyja) to wytrzyma. Pozostańmy więc przy wersji iż jest to miejsce do przewleczenia smyczki zakładanej na nadgarstek.

Cały front odtwarzacza (poza diodą w lewym górnym rogu) zajmuje wyświetlacz o rozdzielczości 800×480 pikseli. Jest on duży i szczegółowy, jasny, znakomicie prezentuje kolory i ma dobry kąt patrzenia.

Wyświetlacz ma jedną konkretną wadę – niezależnie od ustawienia jasności, jest właściwie nieczytelny w słońcu.

Porównując go do wyświetlacza iPhone’a (a pomijając rozmiar i rozdzielczość), wyświetlacz Q5W ma lepsze kąty patrzenia i znacznie lepiej ogląda się na nim filmy, jednak znacznie gorzej spisuje się na zewnątrz.

Paradoksalnie szczegółowość może być dla niektórych wadą. Litery wyświetlane na ekranie np. w przeglądarce www (pixel-fonty jak to w Windowsie), mogą być najnormalniej w świecie zbyt małe dla osób ze słabym wzrokiem. Ja słabego wzroku nie mam, a mimo to czasem miałem z tym problem (zwłaszcza wieczorem bądź w nocy, kiedy wzrok jest “senny i zmęczony”).

Wyświetlacz Q5W jest oczywiście dotykowy. Nie działa może tak dobrze jak wyświetlacz dotykowy iPhone’a, ale działa. Nie myli się, nie gubi – po prostu działa. Jedyny problem sprawia podwójne kliknięcie. Wiele osób na to narzeka, ale na szczęście obejściem podwójnego kliknięcia w Windowsie jest przytrzymać stylus w wybranym miejscu i wybrać polecenie z menu kontekstowego, któro się wówczas ukazuje… zaś w Launcherze znajdują się odpowiednie przyciski nawigacyjne dzięki którym nie trzeba używać podwójnego kliknięcia.

Przycisków ma Q5W dokładnie dwa – oba na górnej krawędzi po prawej – służą do zmiany głośności. Można także ustawić im funkcje przełączania utworów (robi się to w menu odtwarzacza). Na górnej krawędzi, po lewej, znajduje się także suwak HOLD będący jednocześnie włącznikiem (podobnie jak to jest w D2).

Na górnej krawędzi odtwarzacza znajdują się również dwa głośniczki, mikrofon oraz port podczerwieni (dla pilota).

W prawym górnym rogu odtwarzacza znajduje się miejsce na stylus (jest on składany, teleskopowy), a w prawym dolnym rogu miejsce na przewleczenie smyczy (ale naprawdę nie sądzę żeby ktoś faktycznie zdecydował się go nosić w ten sposób).

Na dolnej krawędzi odtwarzacza znajduje się złącze kabla TV.

Zaś na lewej krawędzi odtwarzacza skupione są kolejno: antena WiFi, gniazdko zestawu słuchawkowego (słuchawki + mikrofon), gniazdko słuchawkowe, a pod klapką: gniazdko USB, reset, gniazdko USB-Host (normalne gniazdko USB – nie potrzeba żadnego “kabla USB-Host”) oraz poza klapką gniazdko ładowarki.

Podłączanie do komputera

W zależności od ustawienia (w menu), Q5W może działać jako dysk wymienny, urządzenie Active Sync bądź urządzenie MTP.

W przypadku działania jako dysk wymienny, transfer na i z odtwarzacza przebiega bardzo sprawnie. Kopiowanie na odtwarzacz to 6-8MB/s (jak w Karmie).

Włączanie, menu, nawigacja

Odtwarzacz włącza się chwilę, ale i tak dostatecznie szybko jak na swoją klasę.

Włączanie odtwarzacza jest dwustopniowe. Początkowo (kiedy widać pasek postępu) ładuje się system Windows, po czym – zaraz po załadowaniu Windowsa – włącza się aplikacja COWON Launcher będąca właściwym interfejsem odtwarzacza.

(poniższe zdjęcie to “jakieś zdjęcie reklamowe”, ale tak faktycznie COWON Launcher – czyli główny interface – wygląda)

W menu dostępne są klasyczne opcje jak: filmy, muzyka, radio, zdjęcia, tekst, nagrywanie, przeglądarka etc. oraz mniej klasyczne jak: MSN, Explorer, WLAN, WordPad, FreeCell, Solitaire czy Control Panel (które uruchamiają odpowiednie aplikacje systemu Windows).

Menu działa całkiem sprawnie, jednak zdarzają się “chwilowe zwieszki”. Jest to po prostu moment, kiedy rusza dysk twardy odtwarzacza. Domyślnie się on po krótkiej chwili wyłącza aby oszczędzać baterię – można to wyłączyć w opcjach.

Już po chwili obcowania z odtwarzaczem zauważamy, że się on dość mocno grzeje. Nie parzy, ale jest na tyle ciepły że można się od niego z powodzeniem ogrzać w zimie…

Ostatnią opcją w menu jest “Windows” która wyłącza aplikację COWON Launcher i pozwala przejść bezpośrednio do Windowsa.

Windows CE Pro 5.0

Poza tym że Q5W jest odtwarzaczem multimedialnym (PMP), jest on również platformą na której działa Windows. CE bo CE, ale Windows. Nawet odtwarzacz ma na pleckach nalepkę “Windows Genuine Advantage” ;)

(poniższe zdjęcie to “jakieś zdjęcie reklamowe”, ale tak faktycznie Windows na odtwarzaczu wygląda)

Odtwarzacz ma zainstalowane standardowo aplikacje: FreeCell, Internet Explorer, Messenger, Microsoft WordPad, Solitaire, Windows Explorer. Lista jest krótka i chyba mało zachwycająca, np. gdzie podział się saperSaper? Ponadto nie ma ani Painta ani klienta email. Nie ma nawet jak rozpakować plików ZIP czy przeczytać pliki PDF.

Sporo osób – w tym na początku ja – zaciera jednak ręce i wesoło zakłada, że to jest przecież Windows a to daje nieograniczone wręcz możliwości instalacji czego dusza zapragnie. Programy, gry, przeglądarka internetowa z prawdziwego zdarzenia etc….

… ale niestety tak nie jest.

Na Q5W zainstalowana jest wersja CE 5, a odtwarzacz oparty jest o architekturę MIPS. Co to w praktyce oznacza? Że programy z innych wersji Windows CE czy Windows Mobile oraz z innych platform sprzętowych jak x86 bądź ARM nie uruchomią się.

A to z kolei oznacza, że programy które da się na Q5W zainstalować, da się policzyć na palcach jednej ręki. Ba, jest ich tak mało że zaraz to zrobię.

Programy które udało mi się znaleźć i zainstalować, a faktycznie wnoszą coś sensownego do Q5W to:

• przeglądarka plików Office i PDF-ów (uwaga – nie wszystkie pliki PDF dają się tym odczytać, a te które się dają wyglądają paskudnie)
• MorphGear – emulator NES/SNES/SEGA/GB/GBC/GBA
• PocketXpdf – przeglądarka PDF z prawdziwego zdarzenia

… i to właściwie tyle. Nie twierdzę że nie ma niczego innego, ale niczego konkretnego nie znalazłem.

Zrobili to jednak forumowicze iAUIDOPHILE i ich lista programów działających na Q5W znajduje się tutaj.

Do tego sytuacja się już nie zmieni. CE 5.0 to w tym momencie przestarzała platforma – Microsoft z jednej strony wydał już CE 6.0, z drugiej nastąpiła przesiadka na architekturę x86, a ta jest z architekturą MIPS niekompatybilna. Więc wiele wskazuje na to, że nowych programów na CE 5.0 MIPS już nie będzie (nawet Nethack nie działa… chyba że ktoś wie jak go skompilować).

A jak działa to co już jest w Windowsie?

Sam Windows działa dość stereotypowo – zdarzają się opóźnienia między tym co chcemy zrobić a tym, co się faktycznie dzieje. Czasem wręcz – mając stary firmware, bo w nowym jakby zostało to poprawione – niemożliwe jest włączenie pożądanego programu i konieczny jest restart (co czasem da się zrobić włącznikiem, a tylko przy pomocy przycisku reset). Bywało nawet że nie dało się przeglądać menu Start, bo nie chciało się rozwinąć – rozwijało się dopiero po dłuższej chwili “myślenia”, co w nowej wersji firmware’u wynika jedynie z konieczności uruchomienia dysku jeśli został on wcześniej wyłączony.

Programy działają z reguły dobrze. Może nie tak dobrze jak ich odpowiedniki w “dużych” Windowsach, ale na tyle dobrze żeby dało się z nich skorzystać. Korzystają one oczywiście z dobrodziejstw ekranu dotykowego – przykładowo stronice plików PDF da się przesuwać palcem.

WiFi i internet

Kwestia sieci bezprzewodowej i internetu zasługuje na osobny paragraf. Część osób – nie bez powodu – pomyśli o kupnie Q5W jako “czegoś, do łączenia się z siecią bezprzewodową”.

Połączenie przez WiFi w starej wersji firmware’u było właściwie niemożliwe. Przykładowo nie dało się wyświetlić klawiatury ekranowej podczas wpisywania danych połączenia. Było tak gdyż nie każde pole tekstowe rozpoznawane jest jako pole tekstowe… co oznacza że klawiatura ekranowa się wtedy nie wyświetla. W nowej wersji firmware’u nie zostało to poprawione, jednak teraz da się wyświetlić klawiaturę na żądanie.

Paradoksalnie, jednym z takich “nierozpoznanych” pól tekstowych jest pasek adresu w przeglądarce – jeśli chcemy wpisać adres www nie wystarczy kliknąć raz, trzeba jeszcze kliknąć na ikonce klawiatury ekranowej i dopiero wpisać adres.

Sama konfiguracja połączenia również nie jest prosta. Przykładowo brak przycisku “odśwież listę sieci”. Aby to zrobić, należy włączyć COWON Launcher a tam wyłączyć i włączyć moduł WiFi. Same okienka konfiguracji sieci również nie są tak przejrzyste jak ich odpowiedniki z “dużych” Windowsów czy choćby Windows Mobile – czasem ich zawartość bądź ułożenie są mało intuicyjne.

Po przebiciu się przez wszystkie trudy związane z konfiguracją sieci odpalamy przeglądarkę. Jest to Internet Explorer z wszelkimi jego zaletami ale i wadami.

Minusem jest brak jest zakładek (a w starej wersji firmware’u nie dało się w ogóle okienek przełączać – pasek start był niewidoczny, przykryty przez okienko IE). Plusem zaś to, że w ustawieniach można zmienić sposób wykrywania przeglądarki z “IE na Windows CE” na “IE na Windows Mobile” lub “IE na Windows XP”. Przy ostatnim ustawieniu nie powinno – teoretycznie – być problemów z kompatybilnością stron www.

Poza tym – tradycyjnie już dla odtwarzaczy COWON/iAUDIO – Q5W maa problem z wyświetlaniem polskich znaków. Co prawda przeglądarka zdaje się obsługiwać Unikod i z tym nie ma problemu (np. Wikipedia), ale mimo to na wielu stronach polskie znaki nie wyświetlają się poprawnie.

Ale jeśli już przebolejemy Internet Explorera i brak polskich znaków, to zauważymy że nawet tak podstawowa dziś rzecz jak obsługa standardu flash jest mocno ograniczona (choć nie żeby iPhone miał jakiekolwiek wsparcie dla technologii flash) – co prawda większość reklam wyświetla się poprawnie, ale menu różnych stron nie zawsze. Filmów na Youtube raczej też nie pooglądamy…

Niektórzy pomyślą sobie że da się użyć Q5W jako przenośnego klienta do pobierania plików (HTTP/FTP) bądź wręcz BitTorrent (do pobierania muzyki z Jamendo ;) )… ale nie jest to możliwe. W przypadku próby zapisania pliku większego niż 4MB, IE zwraca komunikat “brak miejsca, usuń niektóre pliki” (mimo że na dysku są wtedy gigabajty wolnego miejsca), zaś klienta sieci BitTorrent po prostu nie ma.

Samo przeglądanie stron www jest podobne do przeglądania ich w IE pod Windowsem XP. Strony wyświetlają się generalnie poprawnie, po załadowaniu się przewijają się płynnie (nawet te dłuższe), problemem jest jedynie mała rozdzielczość w pionie (na szerokość widać całkiem sporo, na wysokość już 2x mniej – jednak jest to wyświetlacz panoramiczny).

… no i te małe piksele.

Na Q5W nie da się zainstalować żadnej “alternatywnej” przeglądarki www.

Z używaniem WiFi związana jest antenka – rozłożenie jej poprawia zasięg.

USB-Host

W przypadku Q5W USB-Host to nie tylko możliwość podłączenia aparatu i skopiowania z niego zdjęć.

Do odtwarzacza podłączyć można – przy pomocy zwyczajnego kabla USB – podłączyć również pendrive’a lub inny odtwarzacz czy też dysk wymienny (o ile wystarczy mu zasilanie dostarczone przez Q5W lub ma własne zasilanie). Pozwala to przykładowo na skopiowanie na odtwarzacz filmu czy muzyki bez użycia komputera.

Mało tego, jako iż jest to zwyczajne USB, można podłączyć doń (o ile mają wtyczkę USB) urządzenia takie jak klawiatura, mysz czy nawet pad do gry (sic!), co w połączeniu z emulatorem (i po ewentualnym podłączeniu do telewizora) daje dość niezwykłe możliwości.

Muzyka

Wracając jednak do bardziej przyziemnych spraw. Jest to w końcu odtwarzacz, więc powinien odtwarzać muzykę…

… i muzykę odtwarza. Do tego w wielu formatach – MP3, WMA, OGG Vorbis, nawet Musepack (MPC). Poza tym nie ma problemów z odtwarzaniem bezstratnie skompresowanych plików FLAC i APE.

Poza tym odtwarzacz ma do dyspozycji garnitur efektów, pozwalających na dopasowanie dźwięku do własnych upodobań (jeśli ktoś lubi/chce to robić): equalizer parametryczny, klika gotowych ustawień, BBE, Mach3Bass, MP enhance oraz 3D Surround.

Q5W nie jest gapless, a wręcz przeciwnie – każdy kolejny utwór okupiony jest przerwą na uruchomienie dysku. Poza tym odtwarzacz wyświetla okładki, jednak tylko jako miniaturkę w lewym górnym rogu ekranu.

Brzmienie

Q5W jako odtwarzacz spisuje się całkiem dobrze. Nie szumi, nie piszczy. Do tego jest głośny – już 20 (w skali do 40) jest wystarczające.

Q5W ma dość mocny, zdecydowany bas – porównywalny ale i chyba minimalnie “pełniejszy” niż ma Karma (w przypadku Karmy występuje efekt rolowania basu na słuchawkach o niskiej impedancji).

Zasadnicza różnica leży za to w średnicy i wokalu. O ile Karma ma charakterystyczne “angielskie brzmienie”, o tyle Q5W nie gra ciepło. Wokal w Q5W nie jest tak ciepły jak wokal Karmy, zaś gitary nie wydają głębokiego pomruku. Podobnie pianino wydaje się być nieco sterylne a głos jest wręcz do pewnego stopnia zimny.

Chłód ten ma dwojaki skutek. Po pierwsze Q5W zdaje się grać czyściej i szerzej. Jest to jednak tylko w dużej mierze wrażenie, ponieważ przestrzeń w wykonaniu Karmy jest bardziej “realna”.

Po drugie chłód ten związany jest z wyeksponowaniem góry, co poza pozorną czystością dźwięku powoduje wręcz – czasem – sybilizację.

A jak spisują się efekty? Cóż… “dopalacze” dźwięku to jest coś, co każdy musi ocenić we własnym zakresie (gdyby ktoś zapytał mnie o zdanie, to nigdy nie byłem przekonany do BBE).

Czyli jak właściwie brzmi Q5W? Cóż… Karma to nie jest.

Biorąc pod uwagę “temperaturę” dźwięku najbliżej mu do iPhone’a. Jednak iPhone ma z kolei lepiej zbalansowane brzmienie – mniej natarczywy bas, środek/wokal nie jest tak mocno cofnięty (bądź jest mniej schowany przez bas i górę), czy wreszcie ma niesybilizującą górę. Nie licząc tego że iPhone ma całkowicie bezużyteczny equalizer…

Filmy

Podobnie jak w przypadku muzyki, Q5W odtwarza wiele formatów filmów: AVI (DivX/XviD), WMV, MPG/MPEG oraz OGM (o ile obraz i dźwięk są w odpowiednio w formatach DivX/XviD i MP3).

W porównaniu do Boostera brakuje odtwarzania plików VOB (a więc odtwarzania filmów DVD skopiowanych prosto z płyty, bez wcześniejszej konwersji). Poza tym brakuje odtwarzania popularnego obecnie H.264 (jest to kodek obrazu w plikach MP4).

Wyświetlacz Q5W jest ogromny tak rozmiarami jak i rozdzielczością – Q5W nie jest nawet w stanie wyświetlić filmu w rozdzielczości 800×480, więc film zawsze jest rozciągnięty a przez to może zdawać się być minimalnie rozmyty.

Co więcej, czasem odnosiłem wrażenie że Booster odtwarzał filmy płynniej. Być może dlatego, że rozdzielczość jego wyświetlacza to “tylko” 480×272 (czyli jak w PSP, iPhone ma wyświetlacz 480×320), ale w końcu był to ten sam film…

Q5W pozwala na wyświetlanie napisów w formacie SRT (można wybrać kolor i rozmiar napisów). Można również załączyć opcję 3D Stereo powodującą rozciągnięcie dźwięku na boki, co w pewnym sensie daje namiastkę “dźwięku przestrzennego” na słuchawkach.

Radio

Radio jak radio… nie lubię o nim pisać. Co można napisać o radiu?

… że gra.

Zdjęcia

Z wyświetlaniem zdjęć na Q5W wiąże się pewien problem. Może nie jest to widoczne od razu, ale po chwili jest – Q5W w paskudny sposób przeskalowuje zdjęcia, do tego – w zależności od ustawień – nie wyświetla zdjęcia w pełnej rozdzielczości.

O ile zwykle to nie przeszkadza (nie licząc rozmycia lub odwrotnie, “schodków” na krawędziach), o tyle jeśli ktoś próbuje czytać komiksy-paski (np. Garfield czy User Friendly) już widać “że nic nie widać” – jeśli tylko grafika jest większa niż fizyczna rozdzielczość ekranu.

Nie żeby przykładowo Booster robił to lepiej (on robi to chyba nawet nieco gorzej), ale powiem szczerze że spodziewałem się czegoś więcej…

W formie ciekawostki powiem że podobny (ale nie związany z brzydkim przeskalowaniem tylko z rozdzielczością zdjęcia) problem ma iPhone i iPod Touch. Ale o tym w recenzji iPhone’a.

Inne

Poza zakresem tej recenzji znajduje się połączenie odtwarzacza do telewizora, nagrywanie czy podłączanie słuchawek bezprzewodowych przez Bluetooth (odtwarzacz obsługuje A2DP) – a wszystko to da się zrobić.

Ustawienia

Ustawienia Q5W dzielą się na dwie części – te dostępne przez COWON Launcher i oczywiście Panel Sterowania Windowsa, jednak te ważne z punktu widzenia odtwarzacza zebrane są właśnie w Launcherze – a jest ich sporo i dają spore możliwości konfiguracji odtwarzacza.

Firmware

Nie napisałem tego wcześniej, ale mając Q5W należy KONIECZNIE jak najszybciej zainstalować jak najnowszy firmware. Stary (pudełkowy) firmware jest mocno zabugowany.

Podsumowanie

Jaki jest więc Q5W? Na pewno jest drogi i masywny. Jako regularny odtwarzacz raczej się nie sprawdzi (za duży, za ciężki, nie gra aż tak dobrze jak mógłby grać).

Jednak jako “coś więcej” sprawdzić się jak najbardziej może – do oglądania filmów, do kopiowania zdjęć z aparatu, do przeglądania stron www, do czytania plików PDF czy – po podłączeniu pada – nawet jako konsolka do gier (NES, SNES)… nie wiem czy przez hub usb nie dało by się nawet podłączyć dwóch padów…

Q5W jest w sam raz na podróż czy do używania w domu zamiast laptopa, bo na baterii działa relatywnie długo (jak na swój rozmiar, możliwości i to, jak mocno się grzeje). Jednak na ulicę (czy w ogóle do użytku poza domem, na słońcu) raczej się nie nadaje.

No i jest to jednak Windows – osoby poszukujące “czegoś konkretnego” powinne zainteresować się odtwarzaczem COWON A3 (następca znanego A2), który – w przeciwieństwie do Q5W – działa nie pod kontrolą systemu Windows a dedykowanego systemu (podobnie jak A2 czy każdy “normalny” odtwarzacz) oraz odtwarza pliki MP4 i MKV (H.264). Odtwarza nawet filmy w HD (720p).