Taki z podziałem na pasma o szerokości 1/3 oktawy (tak jak w przypadku najlepszych 31-pasmowych equalizerów). Z wyraźnym podziałem na sub-bas, bas, średnie tony, wysoką średnicę i wysokie tony.

I co najlepsze, nie pokazujący wprost “że ten [...]]]> Zobaczyłem dziś obrazek, prezentujący spektrum częstotliwości (20Hz-20kHz) w muzyce. Ale lepszy niż wszystkie, które do tej pory widziałem.

Taki z podziałem na pasma o szerokości 1/3 oktawy (tak jak w przypadku najlepszych 31-pasmowych equalizerów). Z wyraźnym podziałem na sub-bas, bas, średnie tony, wysoką średnicę i wysokie tony.

I co najlepsze, nie pokazujący wprost “że ten instrument gra odtąd-dotąd”, tylko sygnalizujący, jakie fragmenty pasma przenoszenia odpowiadają pewnym cechom dźwięku.

Obrazek pozostawiam bez dalszego komentarza, może kiedyś – w przypływie weny – zrobię spolszczenie ;)

A interaktywną wersję można znaleźć tutaj: Interactive Frequency Chart

Po raz kolejny musiałem odpisać “zależy, może sprawdź?”…

Oczywiście nie ma sensu sprawdzać tego na komputerze, w domu, na zupełnie innych słuchawkach… w końcu parametrami testu [...]]]> Po raz kolejny spotkałem się z pytaniem o to, czy ktoś będzie słyszał różnicę między FLAC a MP3/AAC/WMA/OGG bo pliki FLAC są za duże żeby je trzymać na odtwarzaczu.

Po raz kolejny musiałem odpisać “zależy, może sprawdź?”…

Oczywiście nie ma sensu sprawdzać tego na komputerze, w domu, na zupełnie innych słuchawkach… w końcu parametrami testu ABX są nie tylko porównywane pliki, ale także warunki odsłuchu, sprzęt (źródło, wzmacniacz, słuchawki/głośniki) a nawet nastrój słuchacza.

Dlatego odpowiedź na pytanie “czy usłyszę w tramwaju różnicę” najlepiej uzyskać właśnie w tramwaju (chyba że ktoś nie uwierzy w stwierdzenie “skoro nie słyszę nawet na spokojnie w domu, to w tramwaju tym bardziej nie będzie różnicy”).

Typowy odtwarzacz nie pozwala na wygodne przeprowadzenie testu ABX przy pomocy dajmy na to wtyczki jak w foobarze2000. Ale to nie znaczy że nie da się takiego testu przeprowadzić wcale…

Test

Procedura jest prosta, choć może być męcząca w wykonaniu. Już wyjaśniam.

Po pierwsze potrzeba nam dwóch plików, przykładowo pliku FLAC i pliku MP3 (bo chcemy sprawdzić czy W OGÓLE słyszymy różnicę między plikami FLAC i MP3), albo dwóch plików MP3 o różnej kompresji (żeby sprawdzić czy możemy zaoszczędzić miejsca nie obniżając W ZAUWAŻALNY DLA NAS SPOSÓB jakości tego co słyszymy). Dobrze jest ustawić im nazwy plików czy nazwy utworów w tagach w stylu “FLAC” i “MP3″ czy “MP3 320 CBR” i “MP3 VBR” etc. tak żeby dało się taki plik szybko i jednoznacznie zidentyfikować patrząc na wyświetlacz odtwarzacza.

Następnie musimy usunąć wszystkie pliki z odtwarzacza (żeby nie przeszkadzały kiedy przełączamy się pomiędzy tymi, które są porównywane) i skopiować tylko te dwa, które porównujemy. Oczywiście jeśli odtwarzacz pozwala na używanie playlist czy jak w przypadku iPodów przełączanie poprzedni/następny działa tylko w zakresie danego albumu, wystarczy stworzyć album “Test ABX” i nie trzeba czyścić całego odtwarzacza.

Po skopiowaniu zakładamy słuchawki i kilka razy klikamy “następny utwór” żeby zacząć od przypadkowego pliku. Następnie słuchamy, przełączając się tylko przyciskiem “następny utwór”, starając się ustalić którego pliku aktualnie słuchamy i czy słyszymy różnicę w stosunku do tego drugiego.

Jeśli – po dowolnie długim czasie, takie jest założenie testu ABX, że nikt nikogo nie popędza – ustalimy że aktualny plik to któryś konkretny plik, patrzymy na wyświetlacz żeby sprawdzić czy faktycznie to ten, o którym myślimy.

Zapisujemy wynik (czy wskazaliśmy poprawnie, czy błędnie), “mieszamy” utwory klikając kilka razy “następny”, słuchamy, oceniamy, sprawdzamy, zapisujemy wynik i tak 20 razy.

Wynik

Następnie oceniamy czy słyszymy różnicę czy nie. Zakładając błąd rzędu 0.05 (standard w statystyce), aby uznać że faktycznie słyszymy różnicę, na 20 prób możemy się pomylić maksymalnie 3 razy.

I teraz należy wyjaśnić dwie sprawy:

Po pierwsze wynik testu w stylu “wskazałem poprawny plik w więcej niż 50% przypadkach” nie znaczy “raczej słyszę różnicę” tylko “nic nie słyszysz, zwyczajnie strzelasz”. Ma to miejsce na tej samej zasadzie co np. 100 rzutów monetą nie zawsze da 50 orłów i 50 reszek (mimo że statystyka tak mówi) tylko przykładowo 45 i 55. Więc nawet 15 sukcesów na 20 prób można zaliczyć (na bazie przyjętego progu błędu) do strzelania…

Po drugie jeśli ktoś faktycznie słyszy różnicę, to powinien wskazywać poprawny plik w 100% przypadków. Tak po prostu. Tak jak jesteśmy w stanie powiedzieć “to jest czerwone, to jest zielone” albo “to jest samochód a tamto słoń”. Do tego – skoro już właściwie wskazujemy jedno i drugie – to powinniśmy być również w stanie powiedzieć JAKA to różnica. A nie “rozpoznaję bo tak, bo widzę/słyszę różnicę ale nie umiem powiedzieć jaką” (tak jakby ktoś nie umiał powiedzieć że zielony i czerwony to dwa różne kolory, albo że samochód ma cztery koła a słoń cztery łapy)…

… czy słychać?

Jeśli uda się nam zaliczyć test ABX z wynikiem pozytywnym i powiemy sobie jaką różnicę usłyszeliśmy, to jesteśmy w stanie odpowiedzieć sobie na pytanie zadane na samym początku – czy różnica którą usłyszeliśmy jest dla nas istotna w czasie słuchania. Czy musieliśmy ją znaleźć na siłę i normalnie nie zwracamy na to uwagi, czy jest tak oczywista że aż przykro się słucha…

… bo jeśli oblejemy test ABX (więc nie jesteśmy w stanie wysłowić się na temat różnicy), to sprawa jest prosta – gdy komuś “wydaje się że słyszy różnicę i FLAC brzmi lepiej”, to faktycznie – co udowadnia test – to się TYLKO WYDAJE i jedyna różnica to “lepiej się czuję wiedząc, że słucham plików FLAC”…

A że ktoś inny “lepiej osłuchany” zapewni że różnica jest albo jej nie ma, nie ma żadnego znaczenia.

Więc zamiast znowu pytać, po prostu sprawdźcie. A jeśli obawiacie się że za 10 lat coś może się zmienić (i nagle zaczniecie słyszeć), to po prostu sprawdźcie ponownie za rok czy dwa… bo może się okazać że za 10 lat nie tyle zaczniecie słyszeć więcej z powodu “osłuchania”, co słuch stanie się mocniej stępiony z powodu wieku, zbyt głośnego słuchania czy braku należytej higieny słuchu (np. używanie brudnych pianek słuchawek dokanałowych).

I wielkiej kolekcji plików (tu wstaw dowolny format o ultra-wysokiej jakości) i tak nie będzie miał kto słuchać, i należycie docenić ich jakości…

ANOVA

To co opisałem wyżej to prosty teścik dający szybką odpowiedź na proste pytanie “… czy ja właściwie słyszę różnicę? O_o “.

Lecz, aby wyeliminować wszelkie wątpliwości, należało by użyć – podobnie jak to się robi w grupowych testach ABX – wielowymiarowej analizy ANOVA, która sprawdza:

• wpływ słuchacza na wynik testu (np. w teście bierze udział 10 słuchaczy i sprawdzamy który słyszy różnicę a który nie)
• wpływ utworu na wynik testu (sprawdzamy czy dany utwór/fragment pozwala na usłyszenie różnicy czy nie, przykładowo mamy 10 utworów)
• wpływ sprzętu na wynik testu (sprawdzamy czy dany zestaw ma wpływ na wynik testu; jeśli osobno testować źródło/wzmacniacz/słuchawki, a nie całość jako zestaw, to należy je rozpisać osobno jako dodatkowe wymiary testu)
• każda kombinacja powinna zostać powtórzona (sprawdzając jednorodność wyników, czy dany wynik był dziełem przypadku czy nie)
• … i tak dalej, można nawet sprawdzić czy na wynik testu ma wpływ najedzenie, nastrój, pogoda etc.

Wówczas przeprowadza się np. 10 powtórzeń każdej kombinacji słuchacz+utwór+sprzęt (w zależności od założeń testu), co w praktyce daje ogromną ilość danych. Następnie przeprowadza analizę ANOVA przy użyciu ustalonego modelu, która da odpowiedź (dla przyjętego progu błędu) czy i co faktycznie ma wpływ na wynik testu (np. słyszenie różnic).

Ale to już znacząco wykracza poza pytanie, od którego się zaczeło, w końcu nie chcemy strzelać z armaty do muchy :)

Jednakże sporo zmian zostało wprowadzonych. I nie są to zmiany banalne. Od z dawna wyczekiwanego kopiuj-wklej (któro naprawdę działa, i do tego działa nawet lepiej niż na innych komórkach), przez [...]]]> Parę dni temu miał premierę iPhone OS 3.0 . Wiele osób narzeka że robione jest wiele szumu o nic, że nie pokazano nic na miarę AppStore…

Jednakże sporo zmian zostało wprowadzonych. I nie są to zmiany banalne. Od z dawna wyczekiwanego kopiuj-wklej (któro naprawdę działa, i do tego działa nawet lepiej niż na innych komórkach), przez coraz sprawniejsze i stabilniejsze działanie Safari aż po szybkość interfejsu prawie dorównującą tej z firmware’u 1.1.4 . Wiele zaś zmian wyjdzie “w praniu” (w nowych aplikachach z AppStore) – mam tu na myśli nowe API jak streaming HTTP, urządzenia zewnętrzne podpinane przez dock connector czy rzeczy o których jeszcze dokładnie nie wiemy bo nie wszystko zostało powiedziane w czasie keynote, ale zawarte jest w dokumentacji SDK.

A co w praktyce można zauważyć po uaktualnieniu?

Przede wszystkim szeroką funkcjonalność kopiuj-wklej oraz “potrząśnij żeby cofnąć”. Potrząsając można jeszcze odtworzyć losowy utwór (na szczęście można to wyłączyć).

Ok, może przesadziłem, przede wszystkim widać że interfejs działa sprawniej. Kto widział jak działał firmware 1.1.4 ten wie że do dziś interfejs nie działa tak płynnie jak oryginalnie działał (inna sprawa że wtedy iPhone jako taki miał bardzo mocno ograniczoną funkcjonalność w stosunku do 2.0 czy 3.0 więc siłą rzeczy musiał działać sprawniej), ale teraz niewiele mu już brakuje. Kto widział jak działał firmware 2.0 (nie 2.x tylko konkretnie 2.0) ten na pewno będzie bardzo zadowolony… Standardowe programy uruchamiają i zamykają się szybciej, nie ma już takich lagów w momencie włączania listy kontaktów, wiadomości, klawiatury etc.

Wracając do tekstu – poza kopiuj-wklej i cofnij, dodane zostało wiele klawiatur (arabska, grecka i inne) i tyleż języków interfejsu, pozioma klawiatura działa teraz we wiadomościach i mailach (jeśli komuś takiej potrzeba), zaś Safari doczekało się “autouzupełniania” (np. login i hasło). Ponadto można kasować pojedyncze SMS-y, przekazywać SMS-y dalej, a jeśli ktoś ma 3G to i wysyłać/odbierać MMS-y.

Do tej pory (od firmware’u 2.0) można było zaznaczać wiele maili, teraz można także zaznaczać wiele zdjęć – aby je masowo skopiować czy usunąć. Należy wspomnieć też o wygodnym zaznaczaniu tekstu – czy to polach które możemy bezpośrednio edytować (wtedy można zaznaczać z dokładnością co do literki), czy też tekst nieedytowalny (SMS-y czy strony www) – wtedy można zaznaczyć albo całe akapity tekstu na stronie www, albo – po zaznaczeniu jednego akapitu – można zaznaczać tekst z dokładnością co do jednej litery. Tak rozbudowanego kopiuj-wklej nie ma nawet Symbian, który pozwala na zaznaczanie tekstu jedynie w polach edytowalnych.

Sprostowanie by Bolec: W G1 możesz zaznaczyć dowolny tekst ze strony internetowej, jak również z dokładnością co do jednej litery za pomocą trackballa.

Co więcej po lewej od “home screen” znajduje się teraz spotlight (wyszukiwarka) – dzięki której można wyszukać zadany tekst w mailach, kontaktach, notatkach, czy aplikacje (jeśli mamy ich dużo i nie możemy znaleźć tej jednej)… i działa to całkiem sprawnie. Podobne pola wyszukiwania znalazły się w odpowiednich programach (np. w mailu czy notatkach).

Sam iPod (w znaczeniu: aplikacja do odtwarzania muzyki) też doczekał się uaktualnienia. Wreszcie można przyspieszyć/spowolnić odtwarzanie nie tylko audiobooków, ale także podcastów – odpowiedni przycisk znajduje się bezpośrednio pod paskiem postępu odtwarzania. Można też (wreszcie! koniec z przewijaniem półtoragodzinnych podcastów “co jakieś 2 minuty”) dokładnie przewijać długie pliki. Jeśli przesuwamy palcem po lub tuż pod paskiem postępu to zgrubnie wybieramy miejsce w pliku. Jeśli zaś odjedziemy palcem w dół przełączymy się w tryb dokładny i można wtedy wybrać miejsce co do sekundy (sic!). Pod paskiem postępu znaduje się jeszcze przycisk “cofnij o 30 sekund” (jeśli słuchając podcastu coś przegapimy a nie chcemy od razu bawić się w przewijanie – coś jak “study mode”) oraz przycisk którego nie wypróbowałem “podziel się podcastem mailem” (nie wiem czy wysyła tylko link czy cały plik).

W przypadku odtwarzania muzyki powyższych przycisków oczywiście nie ma, jednak zmieniło się (znów, między 1.1.4 a 2.0 również była różnica) brzmienie. Nie wiem na ile jest to wrażenie a na ile faktycznie tak jest (nie mam dwóch ajfonów do porównania), ale bas jest teraz pełniejszy (wciąż nie jest on może “soczysty i pełny”, ale jest lepszy niż był) i co najważniejsze iPhone gra wreszcie “na boki”, a nie “zbitym dźwiękiem” jak do tej pory. Słuchałem dziś utworów których słuchałem jeszcze wczoraj i jestem zaskoczony jak inaczej brzmią… jakbym kupił nowy odtwarzacz. Choć do brzmienia Karmy wciąż mu nieco brakuje (ale już jest coraz bliżej)…

Obsługa AppStore również się nieco zmieniła, teraz w ustawieniach można wpisać login i hasło. Jest jednak związany z tym pewien “bajer”. Otórz tak długo jak długo nie zsynchroznizujemy znajdującego się w takim stanie iPhone’a z komputerem z iTunes, nie będziemy mogli pobrać za darmo raz kupionych przez to konto aplikacji (tylko kupić je ponownie). Ponadto w samych aplikacjach zaimplementowane zostały “mikropłatności” (np. kupno nowych leveli w grach, czy kupno nowych książek do “wirtualnej biblioteczki”), możliwa jest również subskrypcja (np. dostępu do gazet).

Zwiększono również możliwości modułu Bluetooth. Od dźwęku stereo (A2DP) przez połączenia ad-hoc (gdzie dwa ajfony mogą się łączyć ze sobą bezpośrednio, bez pośrednictwa sieci WiFi) aż po obsługę akcesoriów. Ale wciąż nie da się w ten sposób przesyłać zdjęć, dzwonków, muzyki czy filmów…

Ostatnim bajerem jest aplkacja dyktafon, działająca dokładnie tak jak nazwa wskazuje… i nawet sobie radzi.

Oczywiście zmian jest znacznie więcej, jednak – jak już napisałem – część z nich będzie widocznych dopiero w aplikacjach które powstaną na bazie SDK 3.0, część zaś zauważę dopiero po dłuższym niż 6 godzin obcowaniem z wersją 3.0 .

Niemniej jednak już po raz drugi (wcześniej po instalacji 2.0) czuję się jakbym dostał nowy telefon, A to jest wciąż mój stary, wysłużony iPhone…

Polecam firmware 3.0 jako dobre uaktualnienie. Nie cierpi on na niedoróbki, na które cierpiał firmware 2.0 aż do ukazania się w miarę stabilnej wersji 2.2 … i tylko uważajcie na komunikaty gier, czy nie wyświetla się czasem “Czy chcesz kupić te śliczne ciuszki dla Twojego zwierzaczka/simsa/kogokolwiek za jedyne $10?” bo nie będzie to już waluta gry tak jak to było do tej pory… ;>

Jakiś miesiąc temu sobie o nim przypomniałem (znalazłem odtwarzacz starannie zawinięty w folię bąbelkową ;) ) i – z braku lepszej perspektywy – zarejestrowałem się na eBay’u żeby kupić kabel.

Kabel się oczywiście momentalnie znalazł, w aukcji pisze że sprzedawca bez problemu wysyła [...]]]> Już dawno kupiłem sobie Rio 500… ale nie miałem doń kabla.

Jakiś miesiąc temu sobie o nim przypomniałem (znalazłem odtwarzacz starannie zawinięty w folię bąbelkową ;) ) i – z braku lepszej perspektywy – zarejestrowałem się na eBay’u żeby kupić kabel.

Kabel się oczywiście momentalnie znalazł, w aukcji pisze że sprzedawca bez problemu wysyła do Polski, zamówienie, płatność PayPal (29 marca) i kabel szczęśliwie dociera do mnie (8 kwietnia).

… niestety nie taki jaki miał dotrzeć – dotarł zwyczajny kabel USB.

Wysłałem od razu email do sprzedawcy (z linkiem do widocznego powyżej zdjęcia) ale sprzedawca dyplomatycznie od tamtego czasu milczy.

Nie pomyślałem niestety by sprawdzić czy sprzedawca nie miał wcześniej negatywów… miał – jakąś setkę za wysłanie złego kabla (każdy z dopiskiem “… i kontakt się urywa”).

Z braku lepszego pomysłu (jak się uda to będę miał dolary na opłatę przesyłki następnego kabla, w końcu mamy kryzys ;) ) otworzyłem spór PayPal… sprzedawca ma 20 dni na ustosunkowanie się doń. Ja mam tyleż dni na przekształcenie sporu w roszczenia wobec PayPal.

… zobaczymy czy centrum sporów działa lepiej niż na Allegro i czy dostanę kabel albo kasę – będę informował.

Dla osób które nie wiedzą [...]]]> Z racji tego, że iriver znów nie pokazał niczego, czego nazwę udało by mi się zapamiętać (za to udało mi się na allegro dostać Rio Volt aka iRiver iMP-100 oraz Rio 500 – o czym w nieodległej przyszłości), więc napiszę o nowościach, zaprezentowanych wczoraj przez Apple.

Dla osób które nie wiedzą o co chodzi: Apple co jakiś czas organizuje “keynotes” (“prezentacje”), podczas których pojawiają się różne nowości – iPhone, nowe odtwarzacze, nowe komputery, nowa wersja OS X etc.

Wczoraj miało miejsce kolejne keynotes. Co prawda obeszło się bez spodziewanego przez niektórych iPhone’a Pro, ale zaprezentowano kilka nowości (które nie były do końca nowościami, ponieważ informacje wyciekły już wcześniej).

iTunes 8

Zaprezentowano nową wersję iTunes, tym razem zmieniono wersję z 7 na 8 zamiast zmieniać numer po przecinku. Rewolucja? Niekoniecznie…

Nie doczekaliśmy się abonamentu za nieograniczony dostęp do bazy iTunes (a czego się wiele osób spodziewało), nie ma nawet polskiego iTunes. Nie ma też synchronizacji iPodów Touch i iPhone’a przez WiFi.

Więc czy coś się zmieniło? W praktyce tylko dwie rzeczy.

Pierwsza to nowy widok, nazwijmy to “ułożone obok siebie okładki” (czyli to, co widać na zdjęciu powyżej). Niekrórzy dodają w tym momencie “prosto z programu do obsługi Zune’a”.

Druga to Genius, czyli system tworzenia playlist z utworami “podobnymi do wybranego” – zupełnie jak last.fm (ale nie pandora – pandora oparta jest o system tagów, przygotowanych przez “ekspertów”, nie zaś na bazie tego “co faktycznie ludzie słuchają”).

Haczyk: żeby skorzystać z Geniusa trzeba mieć konto, najlepiej w amerykańskim iTunes (któro automatycznie przyda się do pobierania okładek).

Jak założyć konto w iTunes? Czytaj tutaj.

“Nowy” iPod Classic

Po raz pierwszy w historii nowy iPod jest… mniej pojemny od poprzednika. Nie ma już iPoda Classic o pojemnościach 80 ani 160GB, jest za to “nowy” o pojemności 120GB a grubości dotychczasowego 80GB.

Wszystko wskazuje na to że dźwięk się nie zmienił (gra równie kiepsko co dotychczas), więc tym bardziej żadna rewelacja.

Nowy iPod Nano

Kolejno zaprezentowany został “nowy” iPod Nano.

Nie żeby było to niespodziewane, ponieważ zdjęcia wyciekły do sieci już jakiś czas temu… choć osobiście nie spodziewałem się że Apple wypuści coś z zaokrąglonym wyświetlaczem (pionowe refleksy światła)… do tego jak właściwie obsługuje się zaokrąglone “kółko”? Przez pół obrotu palec wisi w powietrzu?

Poza tym że jest mocno obły, maleńki i lekki, charakteryzuje się on długim czasem działania (ponad 30h muzyki i około 6h filmów) i pionowym (“a la Zune”), panoramicznym wyświetlaczem. Ma również akcelerometr, więc przewrócenie odtwarzacza na bok wyświetla Cover Flow.

Zmienił się także interface, teraz przypomina ten z iPoda Touch i iPhone’a.

Pojawiły się również nowe kolorki, zamiast zupełnej pasteli są teraz mocno nasycone (przynajmniej na zdjęciach reklamowych).

Dwudrożne słuchawki dokanałowe

Prawdziwym – dla mnie – zaskoczeniem były jednak dwudrożne słuchawki dokanałowe (woofer+tweeter). Do tego w cenie $79 (co daje około 200zł). Ciekawe jeszcze jak z ich jakością…

Do ciekawostek zaliczyć można to, że na prawej słuchawce jest mikrofon i “pilot” (play/pauza i następny/poprzedni utwór).

Nowy iPod Touch

Jako ostatni zaprezentowany został nowy iPod Touch. Obeszło się bez rewolucji. Jedyne realne “nowości” to przyciski głośności i zaokrąglone plecki (ale wciąż metalowe, nie “z tworzywa” jakie ma iPhone 3G). Plastikowy fragment obudowy nad modułem WiFi jest też minimalnie bardziej estetyczny (“okienko” zamiast “narożnik”).

Oczywiście posiada on również – podobnie jak nowy Nano – Geniusa (nowy przycisk na ekranie odtwarzania).

Firmware 2.1

Nowy iPod Touch to również prezentacja firmware’u 2.1 (który to będzie miał “prosto z pudełka”). Niedługo pojawi się również dla obu wersji iPhone’a oraz “starego” iPoda Touch. Mam nadzieję że będzie wreszcie równie stabilny co firmware 1.1.4 – którego to nie zmieniłem od samego początku.

Ciekawe czy doda on opcję Genius i czy okaże się ona – w praktyce – w jakiś sposób użyteczna.

Rewolucja?

W żadnym wypadku. Z góry było wiadomo o wszystkim, co zaprezentowało wczoraj Apple (poza przyciskami głośności nowego iPoda Touch i słuchawkami dokanałowymi).

Nie wiadomo nawet jak brzmią nowe odtwarzacze (nowy Nano i Touch).

Jedna rzecz jest jednak niewątpliwie ciekawa – nowe ceny. Są zauważalnie niższe niż dotychczas.

Ciężko jeszcze wyrokować jak tanie będą teraz iPody (i czy staną się przez to nawet popularniejsze niż już są), ale na pewno wprowadzi to pewien zamęt (zwłaszcza wobec wciąż niesprecyzowanych planów Microsoftu co do ich odtwarzacza – wciąż nie wiadomo kiedy ani nawet czy Zune pojawi się w Europie).

Uaktualnienie:

Nieoficjalnie wiadomo iż nowe ceny to:

ipod touch 8GB: 649zl
ipod touch 16GB: 899zl
ipod nano 8GB: 449zl
ipod nano 16GB: 599zl

… nieźle. Zakładając że nowe odtwarzacze “jakoś grają”.

Czy się czymś różnią?

Zawartość pudełka

VEDIA A3 ma równie estetyczne pudełko co pozostałe odtwarzacze VEDIA (nie patrzcie na to, że róg pudełka miał drobny wypadek ;) ). Podobnie jak w pozostałych pudełkach, w wysuwanej [...]]]> Od jakiegoś czasu można kupić odtwarzacz VEDIA A3, niedługo dostępny będzie również model A7.

Czy się czymś różnią?

Zawartość pudełka

VEDIA A3 ma równie estetyczne pudełko co pozostałe odtwarzacze VEDIA (nie patrzcie na to, że róg pudełka miał drobny wypadek ;) ). Podobnie jak w pozostałych pudełkach, w wysuwanej części znajduje się odtwarzacz i dodatki.

Nie wiem jak wygląda pudełko modelu A7, ponieważ dostałem go w “opakowaniu zastępczym”, jednak zakładam że nie będzie wyglądało gożej niż poniższy render…

W pudełku A3 – poza odtwarzaczem – znajduje się jeszcze kilka rzeczy:

• instrukcja obsługi i gwarancja
• ładowarka USB
• kabel USB
• słuchawki VEDIA SRS-200
• cztery sztuki kolorowych silikonowych ochraniaczy na odtwarzacz

W pudełku są co prawda aż cztery silikonowe ochraniacze, ale wszystkie są pastelowe, trochę brakuje mi dyskretnego czarnego.

Słuchawki zaś opisywałem już wcześniej (recenzja tu, różnice między wersją pudełkową a OEM tu). W nowej wersji słuchawek napisy “VEDIA” i “SRS” kojarzą mi się z napisami “iRiver” i “Sennheiser” sprzed kilku lat…

Instrukcja, ładowarka i kabel USB to standardowe dodatki. Ciekawa jest zaś gwarancja, gdyż naklejony jest na niej numer seryjny odtwarzacza. Podobnie jak iPody, każdy odtwarzacz VEDIA ma teraz własny numer seryjny nalepiony na gwarancji i wygrawerowany na pleckach odtwarzacza – patrz niżej.

Co do zawartości pudełka A7 nie mam pewności, ale zakładam że uboższe raczej nie będzie (z tego co pisze na renderze pudełka wnioskuję że zawartość będzie ta sama, ale ochraniacz będzie tylko jeden).

Odtwarzacz sam w sobie

A3 i A7 to maleństwa. Są one praktycznie tej samej wielkości, nie licząc tego że A7 ma jeszcze mniejszą grubość.

Co je na pierwszy rzut oka odróżnia, to oczywiście obudowa. Obudowa A3 jest z czarnego plastiku, zaś obudowa A7 jest ze szczotkowanego metalu.

Na froncie obu odtwarzaczy znajduje się tej samej wielkości wyświetlacz OLED. Jedyna różnica między tymi wyświetlaczami to to, iż wyświetlacz A7 jest jaśniejszy. Obok wyświetlacza, w obu odtwarzaczach, znajduje się pięciokierunkowy joy. W A7 jest on nieco mniejszy (zakończony nieco mniejszym elementem) i ma zaokrągloną krawędź (A3 miał ostrą) – osoba o większych palcach może więc mieć kłopot z jego używaniem.

Na grzbiecie A3 znajduje się aż 4 przyciski (play/pauza, A-B, EQ i REC). “Aż” w stosunku do A7, który ma dokładnie jeden przycisk (play/pauza). Poza tym oba przyciski mają na grzbiecie suwak HOLD.

Na lewej krawędzi obu odtwarzaczy znajduje się gniazdko słuchawkowe – w przypadku A3 gniazdek jest aż 2, w A7 tylko jedno oraz gniazdko USB. Poza tym jest tu miejsce na przewleczenie smyczy.

Gniazdo USB znajduje się na A3 na prawej krawędzi, podczas gdy w A7 nic na niej nie ma.

Przycisk RESET znajduje się na A3 na dolnej krawędzi, w A7 na górnej.

Na pleckach odtwarzacza znajduje się m.in. wygrawerowany numer seryjny (jak w iPodach), w przypadku A7 tego na zdjęciu nie widać, gdyż jest to egzemplarz przedprodukcyjny.

Podłączanie do komputera

Zarówno A3 jak i A7 wykrywane są jako dyski przenośne, co oznacza iż nie ma problemu z używaniem ich w dowolnym systemie operacyjnym.

Prędkość kopiowania plików na A3 to około 800KB/s, podczas gdy w A7 jest to już 2MB/s.

Włączanie, menu i nawigacja

Po włączeniu obu odtwarzaczy ukazuje się interface odtwarzania muzyki. Aby dostać się do menu należy długo wcisnąć joy – na A3, lub długo wcisnąć joy i wybrać “menu” – na A7.

Informacje prezentowane na wyświetlaczach obu odtwarzaczy są generalnie takie same. Jedyną istotną różnicą jest zmiana czcionki (z szeryfowej w A3 na bezszeryfową w A7). Kosmetyczne zmiany wyglądu interface’u i inne ikonki w menu pomijam.

Sterowanie jest standardowe – joy, przyciski… Z jedną różnicą, w przypadku A3 można się zamotać “który przycisk jest do czego”, podczas gdy w A7 nie ma tego problemu. W A7 przycisk jest tylko jeden, a niemalże wszędzie dostępne jest – po dłuższym wciśnięciu joy’a – wygodne menu kontekstowe.

Jednym szczegółem odtwarzacze te różnią się jednak od “tylko muzycznych” odtwarzaczy z monochromatycznym wyświetlaczem LCD. Wyświetlacz OLED wyłącza się po zadanym czasie i wyświetlacz robi się “czarny”.

Muzyka

Zarówno A3 jak i A7 nastawione są głównie na muzykę. Już niewiele jest odtwarzaczy takich, które zaraz po załączeniu przechodzą bezpośrednio do interface’u związanego z odtwarzaniem muzyki, nie mają kolorowych wyświetlaczy ani nie wyświetlają zdjęć.

Na wyświetlaczu znajdują się standardowe informacje – tagi, tryb odtwarzania, wskaźnik naładowania akumulatora i jakość utworu.

O ile A3 oferuje przeglądanie muzyki jedynie przez Nawigator (wg. plików i folderów), o tyle A7 pozwala na przeglądanie muzyki wg. plików i folderów, ale i po tagach. Ponadto A7 pozwala na stworzenie czegoś na wzór playlisty (Ulubione).

W obu odtwarzaczach dostępny jest equalizer – sześć gotowych ustawień (nie ma equalizera użytkownika), oraz  SRS WOW. Co ciekawe, SRS WOW działa niezależnie od ustawienia equalizera. Equalizer i SRS można ustawiać jednocześnie, niezależnie od siebie.

Brzmienie

A3 jest relatywnie cichy. Odruchowo ustawiłem głośność i okazało się że było to 24 w skali do 31… mało, zważywszy że słuchałem na dokanałówkach.

Bas w A3 jest równie niski, ale nie tak barwny jak w iFP-ku. Dźwięk jest w A3 nieco zduszony w stosunku do iFP-ka, góra nie jest tak “krystaliczna”. Wokal jest relatywnie podobny. Dźwięk A3 bez equalizera i SRS-u jest nieco “bezbarwny” jednak ogólnie iFP-ek to nie jest, ale słyszałem już gorsze odtwarzacze. I jest cichy. Przynajmniej nic nie sybilizuje.

A7 zaś jest głośniejszy, swobodnie wystarcza 10 w skali do 31.

Bas jest równie niski co w iFP-ku, nieco bardziej barwny niż w A3. Nie jest również tak zduszony, góra jest nawet mocniej wyeksponowana niż w iFP-ku. Z tego powodu wokal jest nieco wyraźniejszy. Tym razem nawet bez equalizera i SRS-u jest dobrze. Ponownie nie jest to iFP-ek, ale jest do iFP-ka bardziej zbliżony.

Radio

Nie wiem czemu, ale radio w A3 albo przez cały czas mi szumiało, albo milczało…

… zaś radio w A7 jest bardzo ciekawe i dość niezwykłe wśród przenośnych odtwarzaczy.

Co prawda nie ma RDS-u, ale ma za to wskaźnik zasięgu (ta antenka w lewym górnym rogu wyświetlacza). Ponadto ciekawostka – w radiu A7 działa equalizer i SRS WOW (sic!). Więc jeśli ktoś chce/musi mieć wpływ na dźwięk w radiu, to A7 jest niezłym wyborem.

Radio w A7 gra może nieco czyściej niż radio w iFP-ku, ale minimalnie gorzej niż radio e10.

Jedna tylko moja uwaga – na wyświetlaczu A7 praktycznie non-stop pisze “mono”, a odbiór mimo to jest w stereo… dziwne (wina egzemplarza przedprodukcyjnego?).

Tekst

Zarówno A3 jak i A7 pozwalają na czytanie plików TXT.

Widać tu wyraźnie że czcionka na obu odtwarzaczach jest inna… ale nawet mimo zmiany czcionki, książki z A3 ani A7 nie poczytamy. Chyba że mamy duże zacięcie i dobre oczy, ponieważ – podobnie jak w przypadku Boksona – wyświetlacz OLED “miga” (widać odświeżanie wyświetlacza, więc nie da się nań zbyt długo patrzeć).

Ponadto ani w A3, ani w A7 nie da się jednocześnie słuchać muzyki i czytać.

Nagrywanie

Oba odtwarzacze pozwalają na nagrywanie głosu (mają wbudowane mikrofony) oraz nagrywanie z radia do formatu ADPCM WAV.

Ustawienia

Ilością dostępnych opcji w menu ustawień A3 ani A7 nie grzeszą, jednak ciężko wymagać od nich czegoś ponad ustawień trybu odtwarzania, equalizera, SRS-u, podświetlenia czy ustawień nagrywania.

Podsumowanie

VEDIA A3 i A7 to odtwarzacze tanie, z powoli odchodzącego do lamusa segmentu “tylko muzyka”.

O ile VEDIA A3 jest odtwarzaczem raczej miernym (nieentuzjastyczne recenzje/opinie posiadaczy, wolny transfer plików, miejscami nieco zagmatwane sterowanie), o tyle VEDIA A7 wydaje się być odtwarzaczem ciekawym a przynajmniej ciekawszym niż A3.

Wciąż mały, wciąż tani, z lepszym dźwiękiem i bardziej intuicyjnym sterowaniem, nietuzinkowym radiem oraz dobrymi słuchawkami w zestawie. Cenowo zaś śmiało konkuruje z Sandiskiem Clip – 4GB A7 w cenie 2GB Clipa i 8GB A7 w cenie 4GB Clipa.

… szkoda tylko że nie miałem okazji zrecenzować Clipa.

Czego tu nie ma…

Zawartość pudełka

COWON przyzwyczaja nas, iż odtwarzacze znajdują się w nieproporcjonalnie dużych pudełkach. Tak też jest [...]]]> COWON Q5W. Prawdziwy kombajn. Muzyka – w każdym formacie. Filmy – w każdym formacie. Zdjęcia – a jakże. Wbudowane głośniczki – są. USB-Host – jest. TV-out – jest. Windows – jest.

Czego tu nie ma…

Zawartość pudełka

COWON przyzwyczaja nas, iż odtwarzacze znajdują się w nieproporcjonalnie dużych pudełkach. Tak też jest tym razem – pudełko jest tak duże, że ledwo zmieściłem je do pojemnego plecaka…

W jednej – przeźroczystej – części pudełka znajduje się sam odtwarzacz, w drugiej zaś – z białego kartonu – dodatki.

Wśród dodatków znajdują się:

• skrócona instrukcja (po angielsku),
• jakieś papierki,
• płyta CD z COWON MEDIA CENTER (cokolwiek to jest),
• zasilacz,
• pilot z baterią,
• słuchawki (takie typowe słuchawki iAUDIO) z gąbkami,
• zwykły kabel USB,
• wielofunkcyjny kabel TV,
• mała smyczka (bardziej opaska na nadgarstek).

W zestawie za taką cenę brakuje mi co najmniej szmacianego woreczka na odtwarzacz (nawet takiego jak dodawany do Boostera)… jeśli nie skórzanego futerału…

Dołączona do zestawu smyczka przydaje się do założenia na nadgarstek tak, aby nie wypuścić przez przypadek odtwarzacza z ręki.

Słuchawki – jeśli mnie pamięć nie myli – są identyczne jak dodawane do D2. Ok, grają, ale klasyfikują się do wymiany. Nie tak wyobrażałem sobie słuchawki dodawane do odtwarzacza mającego dopisek “Premium” na pudełku…

Ważnym elementem zestawu jest zasilacz. Dlaczego? Ponieważ odtwarzacza nie da się naładować ani przez USB ani przez inny zasilacz (dający mniejszy prąd). Lepiej go więc nie zgubić.

Najdziwniejszym ale i najbardziej niezwykłym elementem zestawu jest… kabel. Takiego kabla jeszcze nie widziałem – jest to hybryda koncentryka, S-Video i kabla RGB. Świadczy on o tym, iż Q5W został wręcz stworzony do podłączenia go do telewizora (nawet telewizora wysokiej jakości ze złączem RGB).

Oczywiście w takim przypadku w zestawie musi znaleźć się pilot, pozwalający na sterowanie odtwarzaczem z fotela, więc podobnie jak Booster, Q5W posiada go w zestawie. W przeciwieństwie jednak do Boostera nie da się nim dotrzeć w każdy zakątek menu, a jedynie we większą jego część. Aby to zrekompensować (a może aby nie czynić go nazbyt skomplikowanym) pilot posiada “skróty” takie jak synchronizacja napisów, rozciąganie obrazu na cały ekran czy tworzenie/wczytywanie zakładek.

Kabel USB dodawany do odtwarzacza jest zupełnie zwyczajny, nie ma problemu żeby użyć dowolnego kabla. Podłącza się go do portu mini-USB ukrytego pod klapką.

W zestawie nie ma kabla USB-Host. Jest to ogromny plus dla Q5W, ponieważ bezpośrednio do odtwarzacza można podłączyć… zwyczajny kabel USB.

Odtwarzacz sam w sobie

Q5W – jak to na klasyczne PMP przystało – jest duży i ciężki. Ciężko jest go utrzymać w ręce oglądając dwugodzinny film czy buszując w internecie. Ciężko jest też nosić go przy sobie – do kieszeni się nie mieści a w zestawie nie ma futerału troczonego do paska.

Q5W ma co prawda miejsce do przewleczenia smyczy… nie wiem jaka smycz (bądź czyja szyja) to wytrzyma. Pozostańmy więc przy wersji iż jest to miejsce do przewleczenia smyczki zakładanej na nadgarstek.

Cały front odtwarzacza (poza diodą w lewym górnym rogu) zajmuje wyświetlacz o rozdzielczości 800×480 pikseli. Jest on duży i szczegółowy, jasny, znakomicie prezentuje kolory i ma dobry kąt patrzenia.

Wyświetlacz ma jedną konkretną wadę – niezależnie od ustawienia jasności, jest właściwie nieczytelny w słońcu.

Porównując go do wyświetlacza iPhone’a (a pomijając rozmiar i rozdzielczość), wyświetlacz Q5W ma lepsze kąty patrzenia i znacznie lepiej ogląda się na nim filmy, jednak znacznie gorzej spisuje się na zewnątrz.

Paradoksalnie szczegółowość może być dla niektórych wadą. Litery wyświetlane na ekranie np. w przeglądarce www (pixel-fonty jak to w Windowsie), mogą być najnormalniej w świecie zbyt małe dla osób ze słabym wzrokiem. Ja słabego wzroku nie mam, a mimo to czasem miałem z tym problem (zwłaszcza wieczorem bądź w nocy, kiedy wzrok jest “senny i zmęczony”).

Wyświetlacz Q5W jest oczywiście dotykowy. Nie działa może tak dobrze jak wyświetlacz dotykowy iPhone’a, ale działa. Nie myli się, nie gubi – po prostu działa. Jedyny problem sprawia podwójne kliknięcie. Wiele osób na to narzeka, ale na szczęście obejściem podwójnego kliknięcia w Windowsie jest przytrzymać stylus w wybranym miejscu i wybrać polecenie z menu kontekstowego, któro się wówczas ukazuje… zaś w Launcherze znajdują się odpowiednie przyciski nawigacyjne dzięki którym nie trzeba używać podwójnego kliknięcia.

Przycisków ma Q5W dokładnie dwa – oba na górnej krawędzi po prawej – służą do zmiany głośności. Można także ustawić im funkcje przełączania utworów (robi się to w menu odtwarzacza). Na górnej krawędzi, po lewej, znajduje się także suwak HOLD będący jednocześnie włącznikiem (podobnie jak to jest w D2).

Na górnej krawędzi odtwarzacza znajdują się również dwa głośniczki, mikrofon oraz port podczerwieni (dla pilota).

W prawym górnym rogu odtwarzacza znajduje się miejsce na stylus (jest on składany, teleskopowy), a w prawym dolnym rogu miejsce na przewleczenie smyczy (ale naprawdę nie sądzę żeby ktoś faktycznie zdecydował się go nosić w ten sposób).

Na dolnej krawędzi odtwarzacza znajduje się złącze kabla TV.

Zaś na lewej krawędzi odtwarzacza skupione są kolejno: antena WiFi, gniazdko zestawu słuchawkowego (słuchawki + mikrofon), gniazdko słuchawkowe, a pod klapką: gniazdko USB, reset, gniazdko USB-Host (normalne gniazdko USB – nie potrzeba żadnego “kabla USB-Host”) oraz poza klapką gniazdko ładowarki.

Podłączanie do komputera

W zależności od ustawienia (w menu), Q5W może działać jako dysk wymienny, urządzenie Active Sync bądź urządzenie MTP.

W przypadku działania jako dysk wymienny, transfer na i z odtwarzacza przebiega bardzo sprawnie. Kopiowanie na odtwarzacz to 6-8MB/s (jak w Karmie).

Włączanie, menu, nawigacja

Odtwarzacz włącza się chwilę, ale i tak dostatecznie szybko jak na swoją klasę.

Włączanie odtwarzacza jest dwustopniowe. Początkowo (kiedy widać pasek postępu) ładuje się system Windows, po czym – zaraz po załadowaniu Windowsa – włącza się aplikacja COWON Launcher będąca właściwym interfejsem odtwarzacza.

(poniższe zdjęcie to “jakieś zdjęcie reklamowe”, ale tak faktycznie COWON Launcher – czyli główny interface – wygląda)

W menu dostępne są klasyczne opcje jak: filmy, muzyka, radio, zdjęcia, tekst, nagrywanie, przeglądarka etc. oraz mniej klasyczne jak: MSN, Explorer, WLAN, WordPad, FreeCell, Solitaire czy Control Panel (które uruchamiają odpowiednie aplikacje systemu Windows).

Menu działa całkiem sprawnie, jednak zdarzają się “chwilowe zwieszki”. Jest to po prostu moment, kiedy rusza dysk twardy odtwarzacza. Domyślnie się on po krótkiej chwili wyłącza aby oszczędzać baterię – można to wyłączyć w opcjach.

Już po chwili obcowania z odtwarzaczem zauważamy, że się on dość mocno grzeje. Nie parzy, ale jest na tyle ciepły że można się od niego z powodzeniem ogrzać w zimie…

Ostatnią opcją w menu jest “Windows” która wyłącza aplikację COWON Launcher i pozwala przejść bezpośrednio do Windowsa.

Windows CE Pro 5.0

Poza tym że Q5W jest odtwarzaczem multimedialnym (PMP), jest on również platformą na której działa Windows. CE bo CE, ale Windows. Nawet odtwarzacz ma na pleckach nalepkę “Windows Genuine Advantage” ;)

(poniższe zdjęcie to “jakieś zdjęcie reklamowe”, ale tak faktycznie Windows na odtwarzaczu wygląda)

Odtwarzacz ma zainstalowane standardowo aplikacje: FreeCell, Internet Explorer, Messenger, Microsoft WordPad, Solitaire, Windows Explorer. Lista jest krótka i chyba mało zachwycająca, np. gdzie podział się saperSaper? Ponadto nie ma ani Painta ani klienta email. Nie ma nawet jak rozpakować plików ZIP czy przeczytać pliki PDF.

Sporo osób – w tym na początku ja – zaciera jednak ręce i wesoło zakłada, że to jest przecież Windows a to daje nieograniczone wręcz możliwości instalacji czego dusza zapragnie. Programy, gry, przeglądarka internetowa z prawdziwego zdarzenia etc….

… ale niestety tak nie jest.

Na Q5W zainstalowana jest wersja CE 5, a odtwarzacz oparty jest o architekturę MIPS. Co to w praktyce oznacza? Że programy z innych wersji Windows CE czy Windows Mobile oraz z innych platform sprzętowych jak x86 bądź ARM nie uruchomią się.

A to z kolei oznacza, że programy które da się na Q5W zainstalować, da się policzyć na palcach jednej ręki. Ba, jest ich tak mało że zaraz to zrobię.

Programy które udało mi się znaleźć i zainstalować, a faktycznie wnoszą coś sensownego do Q5W to:

• przeglądarka plików Office i PDF-ów (uwaga – nie wszystkie pliki PDF dają się tym odczytać, a te które się dają wyglądają paskudnie)
• MorphGear – emulator NES/SNES/SEGA/GB/GBC/GBA
• PocketXpdf – przeglądarka PDF z prawdziwego zdarzenia

… i to właściwie tyle. Nie twierdzę że nie ma niczego innego, ale niczego konkretnego nie znalazłem.

Zrobili to jednak forumowicze iAUIDOPHILE i ich lista programów działających na Q5W znajduje się tutaj.

Do tego sytuacja się już nie zmieni. CE 5.0 to w tym momencie przestarzała platforma – Microsoft z jednej strony wydał już CE 6.0, z drugiej nastąpiła przesiadka na architekturę x86, a ta jest z architekturą MIPS niekompatybilna. Więc wiele wskazuje na to, że nowych programów na CE 5.0 MIPS już nie będzie (nawet Nethack nie działa… chyba że ktoś wie jak go skompilować).

A jak działa to co już jest w Windowsie?

Sam Windows działa dość stereotypowo – zdarzają się opóźnienia między tym co chcemy zrobić a tym, co się faktycznie dzieje. Czasem wręcz – mając stary firmware, bo w nowym jakby zostało to poprawione – niemożliwe jest włączenie pożądanego programu i konieczny jest restart (co czasem da się zrobić włącznikiem, a tylko przy pomocy przycisku reset). Bywało nawet że nie dało się przeglądać menu Start, bo nie chciało się rozwinąć – rozwijało się dopiero po dłuższej chwili “myślenia”, co w nowej wersji firmware’u wynika jedynie z konieczności uruchomienia dysku jeśli został on wcześniej wyłączony.

Programy działają z reguły dobrze. Może nie tak dobrze jak ich odpowiedniki w “dużych” Windowsach, ale na tyle dobrze żeby dało się z nich skorzystać. Korzystają one oczywiście z dobrodziejstw ekranu dotykowego – przykładowo stronice plików PDF da się przesuwać palcem.

WiFi i internet

Kwestia sieci bezprzewodowej i internetu zasługuje na osobny paragraf. Część osób – nie bez powodu – pomyśli o kupnie Q5W jako “czegoś, do łączenia się z siecią bezprzewodową”.

Połączenie przez WiFi w starej wersji firmware’u było właściwie niemożliwe. Przykładowo nie dało się wyświetlić klawiatury ekranowej podczas wpisywania danych połączenia. Było tak gdyż nie każde pole tekstowe rozpoznawane jest jako pole tekstowe… co oznacza że klawiatura ekranowa się wtedy nie wyświetla. W nowej wersji firmware’u nie zostało to poprawione, jednak teraz da się wyświetlić klawiaturę na żądanie.

Paradoksalnie, jednym z takich “nierozpoznanych” pól tekstowych jest pasek adresu w przeglądarce – jeśli chcemy wpisać adres www nie wystarczy kliknąć raz, trzeba jeszcze kliknąć na ikonce klawiatury ekranowej i dopiero wpisać adres.

Sama konfiguracja połączenia również nie jest prosta. Przykładowo brak przycisku “odśwież listę sieci”. Aby to zrobić, należy włączyć COWON Launcher a tam wyłączyć i włączyć moduł WiFi. Same okienka konfiguracji sieci również nie są tak przejrzyste jak ich odpowiedniki z “dużych” Windowsów czy choćby Windows Mobile – czasem ich zawartość bądź ułożenie są mało intuicyjne.

Po przebiciu się przez wszystkie trudy związane z konfiguracją sieci odpalamy przeglądarkę. Jest to Internet Explorer z wszelkimi jego zaletami ale i wadami.

Minusem jest brak jest zakładek (a w starej wersji firmware’u nie dało się w ogóle okienek przełączać – pasek start był niewidoczny, przykryty przez okienko IE). Plusem zaś to, że w ustawieniach można zmienić sposób wykrywania przeglądarki z “IE na Windows CE” na “IE na Windows Mobile” lub “IE na Windows XP”. Przy ostatnim ustawieniu nie powinno – teoretycznie – być problemów z kompatybilnością stron www.

Poza tym – tradycyjnie już dla odtwarzaczy COWON/iAUDIO – Q5W maa problem z wyświetlaniem polskich znaków. Co prawda przeglądarka zdaje się obsługiwać Unikod i z tym nie ma problemu (np. Wikipedia), ale mimo to na wielu stronach polskie znaki nie wyświetlają się poprawnie.

Ale jeśli już przebolejemy Internet Explorera i brak polskich znaków, to zauważymy że nawet tak podstawowa dziś rzecz jak obsługa standardu flash jest mocno ograniczona (choć nie żeby iPhone miał jakiekolwiek wsparcie dla technologii flash) – co prawda większość reklam wyświetla się poprawnie, ale menu różnych stron nie zawsze. Filmów na Youtube raczej też nie pooglądamy…

Niektórzy pomyślą sobie że da się użyć Q5W jako przenośnego klienta do pobierania plików (HTTP/FTP) bądź wręcz BitTorrent (do pobierania muzyki z Jamendo ;) )… ale nie jest to możliwe. W przypadku próby zapisania pliku większego niż 4MB, IE zwraca komunikat “brak miejsca, usuń niektóre pliki” (mimo że na dysku są wtedy gigabajty wolnego miejsca), zaś klienta sieci BitTorrent po prostu nie ma.

Samo przeglądanie stron www jest podobne do przeglądania ich w IE pod Windowsem XP. Strony wyświetlają się generalnie poprawnie, po załadowaniu się przewijają się płynnie (nawet te dłuższe), problemem jest jedynie mała rozdzielczość w pionie (na szerokość widać całkiem sporo, na wysokość już 2x mniej – jednak jest to wyświetlacz panoramiczny).

… no i te małe piksele.

Na Q5W nie da się zainstalować żadnej “alternatywnej” przeglądarki www.

Z używaniem WiFi związana jest antenka – rozłożenie jej poprawia zasięg.

USB-Host

W przypadku Q5W USB-Host to nie tylko możliwość podłączenia aparatu i skopiowania z niego zdjęć.

Do odtwarzacza podłączyć można – przy pomocy zwyczajnego kabla USB – podłączyć również pendrive’a lub inny odtwarzacz czy też dysk wymienny (o ile wystarczy mu zasilanie dostarczone przez Q5W lub ma własne zasilanie). Pozwala to przykładowo na skopiowanie na odtwarzacz filmu czy muzyki bez użycia komputera.

Mało tego, jako iż jest to zwyczajne USB, można podłączyć doń (o ile mają wtyczkę USB) urządzenia takie jak klawiatura, mysz czy nawet pad do gry (sic!), co w połączeniu z emulatorem (i po ewentualnym podłączeniu do telewizora) daje dość niezwykłe możliwości.

Muzyka

Wracając jednak do bardziej przyziemnych spraw. Jest to w końcu odtwarzacz, więc powinien odtwarzać muzykę…

… i muzykę odtwarza. Do tego w wielu formatach – MP3, WMA, OGG Vorbis, nawet Musepack (MPC). Poza tym nie ma problemów z odtwarzaniem bezstratnie skompresowanych plików FLAC i APE.

Poza tym odtwarzacz ma do dyspozycji garnitur efektów, pozwalających na dopasowanie dźwięku do własnych upodobań (jeśli ktoś lubi/chce to robić): equalizer parametryczny, klika gotowych ustawień, BBE, Mach3Bass, MP enhance oraz 3D Surround.

Q5W nie jest gapless, a wręcz przeciwnie – każdy kolejny utwór okupiony jest przerwą na uruchomienie dysku. Poza tym odtwarzacz wyświetla okładki, jednak tylko jako miniaturkę w lewym górnym rogu ekranu.

Brzmienie

Q5W jako odtwarzacz spisuje się całkiem dobrze. Nie szumi, nie piszczy. Do tego jest głośny – już 20 (w skali do 40) jest wystarczające.

Q5W ma dość mocny, zdecydowany bas – porównywalny ale i chyba minimalnie “pełniejszy” niż ma Karma (w przypadku Karmy występuje efekt rolowania basu na słuchawkach o niskiej impedancji).

Zasadnicza różnica leży za to w średnicy i wokalu. O ile Karma ma charakterystyczne “angielskie brzmienie”, o tyle Q5W nie gra ciepło. Wokal w Q5W nie jest tak ciepły jak wokal Karmy, zaś gitary nie wydają głębokiego pomruku. Podobnie pianino wydaje się być nieco sterylne a głos jest wręcz do pewnego stopnia zimny.

Chłód ten ma dwojaki skutek. Po pierwsze Q5W zdaje się grać czyściej i szerzej. Jest to jednak tylko w dużej mierze wrażenie, ponieważ przestrzeń w wykonaniu Karmy jest bardziej “realna”.

Po drugie chłód ten związany jest z wyeksponowaniem góry, co poza pozorną czystością dźwięku powoduje wręcz – czasem – sybilizację.

A jak spisują się efekty? Cóż… “dopalacze” dźwięku to jest coś, co każdy musi ocenić we własnym zakresie (gdyby ktoś zapytał mnie o zdanie, to nigdy nie byłem przekonany do BBE).

Czyli jak właściwie brzmi Q5W? Cóż… Karma to nie jest.

Biorąc pod uwagę “temperaturę” dźwięku najbliżej mu do iPhone’a. Jednak iPhone ma z kolei lepiej zbalansowane brzmienie – mniej natarczywy bas, środek/wokal nie jest tak mocno cofnięty (bądź jest mniej schowany przez bas i górę), czy wreszcie ma niesybilizującą górę. Nie licząc tego że iPhone ma całkowicie bezużyteczny equalizer…

Filmy

Podobnie jak w przypadku muzyki, Q5W odtwarza wiele formatów filmów: AVI (DivX/XviD), WMV, MPG/MPEG oraz OGM (o ile obraz i dźwięk są w odpowiednio w formatach DivX/XviD i MP3).

W porównaniu do Boostera brakuje odtwarzania plików VOB (a więc odtwarzania filmów DVD skopiowanych prosto z płyty, bez wcześniejszej konwersji). Poza tym brakuje odtwarzania popularnego obecnie H.264 (jest to kodek obrazu w plikach MP4).

Wyświetlacz Q5W jest ogromny tak rozmiarami jak i rozdzielczością – Q5W nie jest nawet w stanie wyświetlić filmu w rozdzielczości 800×480, więc film zawsze jest rozciągnięty a przez to może zdawać się być minimalnie rozmyty.

Co więcej, czasem odnosiłem wrażenie że Booster odtwarzał filmy płynniej. Być może dlatego, że rozdzielczość jego wyświetlacza to “tylko” 480×272 (czyli jak w PSP, iPhone ma wyświetlacz 480×320), ale w końcu był to ten sam film…

Q5W pozwala na wyświetlanie napisów w formacie SRT (można wybrać kolor i rozmiar napisów). Można również załączyć opcję 3D Stereo powodującą rozciągnięcie dźwięku na boki, co w pewnym sensie daje namiastkę “dźwięku przestrzennego” na słuchawkach.

Radio

Radio jak radio… nie lubię o nim pisać. Co można napisać o radiu?

… że gra.

Zdjęcia

Z wyświetlaniem zdjęć na Q5W wiąże się pewien problem. Może nie jest to widoczne od razu, ale po chwili jest – Q5W w paskudny sposób przeskalowuje zdjęcia, do tego – w zależności od ustawień – nie wyświetla zdjęcia w pełnej rozdzielczości.

O ile zwykle to nie przeszkadza (nie licząc rozmycia lub odwrotnie, “schodków” na krawędziach), o tyle jeśli ktoś próbuje czytać komiksy-paski (np. Garfield czy User Friendly) już widać “że nic nie widać” – jeśli tylko grafika jest większa niż fizyczna rozdzielczość ekranu.

Nie żeby przykładowo Booster robił to lepiej (on robi to chyba nawet nieco gorzej), ale powiem szczerze że spodziewałem się czegoś więcej…

W formie ciekawostki powiem że podobny (ale nie związany z brzydkim przeskalowaniem tylko z rozdzielczością zdjęcia) problem ma iPhone i iPod Touch. Ale o tym w recenzji iPhone’a.

Inne

Poza zakresem tej recenzji znajduje się połączenie odtwarzacza do telewizora, nagrywanie czy podłączanie słuchawek bezprzewodowych przez Bluetooth (odtwarzacz obsługuje A2DP) – a wszystko to da się zrobić.

Ustawienia

Ustawienia Q5W dzielą się na dwie części – te dostępne przez COWON Launcher i oczywiście Panel Sterowania Windowsa, jednak te ważne z punktu widzenia odtwarzacza zebrane są właśnie w Launcherze – a jest ich sporo i dają spore możliwości konfiguracji odtwarzacza.

Firmware

Nie napisałem tego wcześniej, ale mając Q5W należy KONIECZNIE jak najszybciej zainstalować jak najnowszy firmware. Stary (pudełkowy) firmware jest mocno zabugowany.

Podsumowanie

Jaki jest więc Q5W? Na pewno jest drogi i masywny. Jako regularny odtwarzacz raczej się nie sprawdzi (za duży, za ciężki, nie gra aż tak dobrze jak mógłby grać).

Jednak jako “coś więcej” sprawdzić się jak najbardziej może – do oglądania filmów, do kopiowania zdjęć z aparatu, do przeglądania stron www, do czytania plików PDF czy – po podłączeniu pada – nawet jako konsolka do gier (NES, SNES)… nie wiem czy przez hub usb nie dało by się nawet podłączyć dwóch padów…

Q5W jest w sam raz na podróż czy do używania w domu zamiast laptopa, bo na baterii działa relatywnie długo (jak na swój rozmiar, możliwości i to, jak mocno się grzeje). Jednak na ulicę (czy w ogóle do użytku poza domem, na słońcu) raczej się nie nadaje.

No i jest to jednak Windows – osoby poszukujące “czegoś konkretnego” powinne zainteresować się odtwarzaczem COWON A3 (następca znanego A2), który – w przeciwieństwie do Q5W – działa nie pod kontrolą systemu Windows a dedykowanego systemu (podobnie jak A2 czy każdy “normalny” odtwarzacz) oraz odtwarza pliki MP4 i MKV (H.264). Odtwarza nawet filmy w HD (720p).

Wiem że chcecie o nim poczytać, ale ja nie mam czasu napisać recenzji… udostępniam więc luźnei niekompletne notatki(!) – tak więc Wy macie co czytać i jednocześnie widzicie jak ciężko jest napisać dobrą recenzję…

Właściwa recenzja będzie w bliżej nieokreślonej przyszłości…

(zrobione na szybko zdjęcia na samym [...]]]> iPhone…

Wiem że chcecie o nim poczytać, ale ja nie mam czasu napisać recenzji… udostępniam więc luźnei niekompletne notatki(!) – tak więc Wy macie co czytać i jednocześnie widzicie jak ciężko jest napisać dobrą recenzję…

Właściwa recenzja będzie w bliżej nieokreślonej przyszłości…

(zrobione na szybko zdjęcia na samym dole)

- w zestawie -

pudełko, ściereczka, brak instrukcji (sic!), słuchawki z mikrofonem, kabel i ładowarka (z wtyczką z USA)

- wygląd -

jak widać smaruje się zdrowo, ale zero rys

- jako telefon -

jest ok, po prostu

nie licząc tego że raz nie udało mi się zakończyć rozmowy (zacząłem błądzić po różnych ekranach i nigdzie nie było przycisku “zakończ”… a nie ma fizycznego przycisku zakańczającego rozmowę) i mój rozmówca był co najmniej zdziwiony czekając aż się rozłączę (swoją drogą nie wiem po co czekał)

podobnie jest z rozpoczęciem i odrzuceniem rozmowy – o ile z tym pierwszym nie ma problemu, o tyle odrzucić się rozmowy – kiedy telefon był zablokowany – chyba nie da… jedyne co da się zrobić to “slide to answer” (jak nie jest zablokowany, to są po prostu dwa przyciski: odbierz i odrzuć) – ale wciąż nie da się tego zrobić fizycznym przyciskiem

problem ten częściowo (bądź całkowicie) odpada jeśli podłączyć zestaw słuchawkowy via kabel (w zestawie) lub bluetooth

dźwięk w słuchawce jest specyficzny – dobry, ale przez to (bez sztucznie podbitej góry, “niepiskliwy”) często nie wybija się ponad szum otoczenia np. w komunikacji miejskiej więc trzeba się wsłuchać (mnie się to akurat podoba, bo nie boli mnie ucho po zakończeniu godzinnej rozmowy)

poza tym antena jest w dolnej części, więc zasłaniamy ją dłonią w czasie rozmowy – na pewno wpływa to w pewnym stopniu na zasięg, zwłaszcza jeśli zasięg już jest kiepski

SMS-y – fajnie się pisze i czyta (rozmowa jak w komunikatorze, aż chce się pisać i dostawać SMS-y), ale nie ma potwierdzeń, nie da się przekazać SMS-a dalej, nie ma kopiuj-wklej (nigdzie w całym telefonie nie ma… jeszcze?) i nie da się zapisać ani szablonu ani “na potem”

lista kontaktów jest wręcz wzorowa… poza możliwością wyszukiwania (co zmieni 2.0) – chodzi o użyteczność i czytelność, bo ilością i jakością pól nie różni się od niczego co obsługuje vcard

bajerancka jest ekranowa klawiatura numeryczna, klawiatura QWERTY zaś (tak w pionie jak i w poziomie) jest zupełnie ok, po tym jak się do niej przyzwyczaić – wręcz w pionie (ta mniejsza) jest wygodniejsza bo trafić w mniejszy przycisk jest tak samo łatwo jak w większy, a palce nie biegną wtedy maratonu

- odtwarzacz -

dźwięk jest specyficzny – czysty, zrównoważony, szeroki ale naturalny (nie jest przesadzony), naprawdę dobry… tylko że zupełnie inny niż to, do czego przyzwyczajają nas odtwarzacze typu sony z basem wywalonym tak, że na byle czym wydaje się że słychać woofer – można być zaskoczonym w pierwszym momencie “co to za dźwięk” a potem “wcale nie gorszy od karmy… tylko inny” (czuć różnicę “wypchnięty środek Karmy aka ‘angielskie brzmienie’ ” a “po prostu zrównoważony dźwięk”) i już od tej pory przestajesz nosić dodatkowy odtwarzacz w kieszeni

tylko MUSISZ kupić słuchawki z wtyczką do iPhone’a (zwyczajna 3.5, ale obudowa musi być wąska żeby zmieściła się w “dziurę na wtyczkę”) – osobiście polecam CX300 z saturna, te co mają nalepkę “for iPhone” chyba że obetniesz żyletką wtyczkę słuchawek, które już masz, albo zmienisz im wtyczkę

alternatywa to przejściówka, ale PORZĄDNA

z przyjemnością słucham muzyki nowej, ale i starej – czuć “principle of having better equipment” – czyli “nie słyszałem tego szczegółu, nie wiedziałem że to jest w utworze… wow” plus odkrywanie starej muzyki na nowo

co by tu nie mówić (część osób może się nie zgodzić na takie brzmienie) – dźwięk “jak na ulicę to aż nadto”, chyba że ktoś chce/lubi/musi pływać w basie, który jest i jest subtelny, a nie “dyskotekowy”

equalizer jest oczywiście absolutnie bezużyteczny (sic!) jak w każdym iPodzie, iTunes da się lubić (można używać go jak RMM w karmie – tylko i wyłącznie do przenoszenia, nie musisz utrzymywać w nim bazy plików, po prostu łapiesz w okienku eksploratora folder i upuszczasz go na ikonie telefonu w iTunes)

… no ale wtedy nie ustawisz sobie flagi “gapless” (trzeba to ręcznie robić), chyba że już po przeniesieniu na iPhone’a bo da się edytować tagi plików znajdujących się na telefonie, samo gapless działa wzorowo ale to jest oczywiste – wspomagane jest przez dwa dwógigahercowe procesory w kompie ;)

i okładki, KONIECZNIE musisz mieć okładki – nie dla cover flow, ale dla własnej przyjemności

regulacja głośności (zgrubna) jest pod przyciskami, dokładna jest suwakiem ekranowym

ciężko jest przewijać na nim długie pliki – nie da się tego robić “przyciskami”, a jak wiadomo suwak ekranowy ma bardzo małą precyzję przy plikach dochodzących do dwóch godzin… więc przewijasz z dokładnością do 2 minut (sic!)

“zbyt długie” tytuły/nazwy płyt/wykonawców się nie przewijają, nie da się więc ich nijak w całości odczytać

cover flow jest ok… nigdy go nie używam – wolę listę albumów/wykonawców

wiele list jest (w pełni można sobie interface/przyciski na wyświetlaczu dostosować), ale nie ma listy tagów “wg. rocznika”, szkoda…

- filmy, zdjęcia, wyświetlacz -

wyświetlacz nie jest aż tak rewelacyjny jak go niektórzy opisują, ale jest “co najmniej ok”… a co z nim nie tak? kąty nie są takie jak sobie wyobrażałem, szczegóły szybko nikną w cieniach (częściowo dlatego że lubię mieć wyświetlacz przygaszony), do tego ma balans 9kK nie 5/6kK – osobiście wolę ten drugi, “słoneczny”

filmy ogląda się super (nie licząc znalezienia wygodnego kąta patrzenia), płynność super, jakość super (w końcu H.264+AAC), jednym kliknięciem zmieniamy “panorama a pełny ekran z obciętymi krawędziami”, pełne przyspieszenie sprzętowe (tak dekodowanie jak i przeskalowanie) więc jest na co patrzeć

zdjęcia… heh… z jednej strony jest to pierwszy odtwarzacz gdzie naprawdę przyjemnie się je ogląda (z przesuwaniem palcem włącznie), z drugiej strony jest to pierwszy odtwarzacz gdzie jest to zrypane :)

zdjęcia (ich rozdzielczość) jest “dziwnie mała”, widać dithering, powiększyć się da ale to tylko “powiększenie cyfrowe tego co już było w niskiej rozdzielczości” a nie “powiększenie 1:1 z oryginałem” – w praktyce to jednak nie przeszkadza, byle nie powiększać

gorzej jest z “pokazem slajdów”, kiedy wspaniałe przejścia (robione sprzętowo, np. obraz faluje jak po kropli wody) są psute przez widoczną (już po przejściu) zmianę rozdzielczości z bardzo małej (rozpikselowane i rozmyte zdjęcie) na “małą roboczą” (opisaną wyżej)

- interface, obsługa -

WSPANIAŁE

nie licząc tego, że czasem chciało by się jakiś przycisk (np. odbiór rozmowy czy następny/poprzedni utwór), to niczego mu nie brakuje

nawet ma suwak wyłączający dźwięki (nie ma profili) a włączający wibracje, teraz wyciszam telefon jednym palcem – dla mnie bomba, nigdy profili nie używałem i nie lubiłem, dla wielu ból w… :)

sam interface działa idealnie (wszyscy robią “ooo… jaki ten wyświetlacz płynny”), to tak jakby był to nie OS X tylko “jakiś mały systemik robiony specjalnie pod platformę”

oczywiście po odblokowaniu można instalować wiele mniej lub bardziej przydatnych programów… z moje doświadczenia muszę powiedzieć że “raczej mniej niż bardziej przydatnych”, ale w końcu chodzi o wyszukanie perełek a nie instalację czego popadnie

obsługa jest wygodna, nawet jednoręczna, wszystko jestem w stanie zrobić tylko lewą ręką (nie wiem czemu akurat lewą, jestem praworęczny, prawą jest niewygodnie – może mam to po mamie :) )

da się obsługiwać go mając długie paznokcie…

- wifi, internet -

ciężko jest mówić o prawdziwym internecie na rozdzielczości 480×200 (tyle zostaje po odjęciu OGROMNYCH pasków safari – czyli zostaje połowa wyświetlacza), ale nowy firmware ma dodać tryb pełnoekranowy

jednak to naprawdę działa (poza flashem)

strony www daje się zupełnie normalnie przeglądać, znacznie wygodniej niż na symbianie (abstrahując oczywiście od tego że on ma joystik lub przycisk wielokierunkowy – oba “umownej wygody”), do tego telefon ma w pamięci wszystkie najpopularniejsze fonty z zapfino włącznie (sic!) więc strony www wyglądają dokładnie jak na komputerze

nie licząc tego, że rozmiar tekstu zmienia się w dość dziwny sposób (niektóre fragmenty są “relatywnie za duże”, inne “za małe”) – chyba chodzi o to, żeby po powiększeniu tegoż konkretnie fragmentu miały równą wielkość (wielkość zmienia się w zależności od szerokości pola)

firmware 2.0 doda polskie znaki w każdym z fontów, obecnie są tylko w arialu unicode, helvetice i zapfino

pobierać plików się na telefon nie da

pliki PDF można czytać tylko prosto z www, podobnie jak pliki MP3 da się słuchać tylko przez przeglądarkę

klient email jest naprawdę wygodny, ale mimo to nie używam go (webmail gmail dla iphone’a jest ok, mimo że mógłby być nieco lepiej dopracowany)

- pliki pdf -

trzeba odblokować w safari (programikiem) protokół “file://” i da się je czytać prosto z pamięci, do kopiowania czegoś na telefon używać WinSCP przez wifi (pełne możliwości) albo iPhoneBrowser przez kabel (ograniczone możliwości)

pliki PDF czyta się ok, ale w safari nie można przeskakiwać do konkretnej strony tylko przewijać kolejne strony

program “PDF Browser” to niedziałający gniot

- budzik -

można ustawić dowolnie wiele budzików, można przygotować sobie wiele czasów budzenia, a potem tylko przesuwać “on/off” przy pożądanym

każdy może mieć inny dzwonek, podobnie jak każdy kontakt